Yemen — Diplomatik Gelişmeler

Yemen'in Kızıldeniz kıyısındaki Mocha Limanı, liman müdürünün açıklamasına göre son günlerde 25'ten fazla füzeyle hedef alındı. 15 Ağustos'ta yapılan açıklamada saldırılar nedeniyle yedi kişinin öldüğü ve yaklaşık 16 milyon dolarlık maddi kayıp yaşandığı bildirildi. Bunun üzerine limandaki ticari ve denizcilik faaliyetleri durduruldu. Mocha, Bab el-Mandab Boğazı yakınında stratejik bir Kızıldeniz limanıdır. Faaliyetlerin durması, küresel deniz ticareti ve bölgeye yönelik insani yardım akışı açısından risk oluşturuyor. Olay, Yemen'deki çatışmaların deniz güvenliğine etkisini ve uluslararası nakliye koridorlarındaki istikrarsızlığı yeniden gündeme getirdi.

Yemen'in El-Muha Limanı Müdürü Abdülmelik eş-Şerabi, Husilerin son günlerde limana yönelik eylemleri nedeniyle denizcilik ve ticari faaliyetlerin durduğunu açıkladı. Eş-Şerabi, hasarın yaklaşık 16 milyon dolar olduğunun tahmin edildiğini belirtti. Limandaki faaliyetlerin durması, bölgedeki deniz ticareti açısından önemli bir kesinti anlamına geliyor. Yetkilinin açıklaması, Husilerin liman bölgesindeki hareketliliğinin ticari akışı kesintiye uğrattığını ortaya koyuyor.

Birleşmiş Milletler Yemen Özel Temsilcisi, Güvenlik Konseyi'nde yaptığı uyarıda, Orta Doğu'da genişleyen çatışmanın Yemen kıyılarına ulaştığını söyledi. Husilerin kritik su yollarına yönelik saldırılarının küresel ticareti tehlikeye attığını ve Yemen'i daha geniş savaşın "girdabına" çekme riski taşıdığını belirtti. Konsey'deki birçok üye, artan Husi saldırılarını kınadı. Özel temsilci, uluslararası toplumun Yemen'in bölgesel gerilimlerden uzak tutulması ve deniz güvenliğinin sağlanması için diplomatik çabaların yoğunlaştırılması gerektiğine dikkat çekti. Bu uyarı, Yemen'deki insani krizin ve siyasi çözümsüzlüğün bölgesel çatışma dinamikleriyle daha da karmaşık hale gelebileceğine işaret ediyor.

ABD Savunma Bakanlığı'nın (Pentagon) incelemesine göre, geçen yıl Yemen'de Husi hedeflerine yönelik ABD hava saldırılarında 153 sivil hayatını kaybetti. İnceleme, Nisan 2025'te gerçekleştirilen üç hava saldırısına odaklandı. Saldırılar, Husilerin küresel ticaret için kritik öneme sahip Kızıldeniz'de ticari gemilere saldırdığı dönemde başlatılan ABD harekatı kapsamında düzenlendi. Kızıldeniz, dünya deniz ticaretinin en yoğun geçiş güzergahlarından biri olarak öne çıkıyor. Husilerin bölgedeki gemi saldırıları uluslararası seyrüseferi tehdit ederken, ABD'nin askeri yanıtı deniz güvenliğini sağlamayı amaçlıyordu. Pentagon'un açıkladığı sivil kayıp sayısı, operasyonların insani maliyetini ortaya koyuyor ve hava harekatının yürütülme biçimine ilişkin soru işaretleri doğurabilir.

ABD Jeolojik Araştırma Kurumu (USGS) verilerine göre, Yemen'in Sokotra Adası'nın ana yerleşimi Hadibu'nun 206 kilometre kuzeyinde 4.6, 203 kilometre kuzeyinde ise 5.3 büyüklüğünde iki deprem meydana geldi. Her iki sarsıntı da 10 kilometre derinlikte kaydedildi. Sarsıntılar, Umman Denizi'nin açık sularında, yerleşim yerlerinden uzakta gerçekleşti. Depremlerin büyüklükleri ve konumları, bölgenin aktif tektonik yapısıyla uyumludur.

Yemen'de uluslararası alanda tanınan hükümet ile Husiler arasında, Sana Havalimanı'na inen bir İran uçağının yol açtığı gerilim tırmanıyor. Uçağın inişi, iki taraf arasında karşılıklı askeri hareketliliğe ve diplomatik krize neden oldu. Hükümet, İran'ın Husilere silah ve lojistik destek sağladığı iddialarını yinelerken, Husiler uçağın insani yardım taşıdığını savunuyor. Bu gelişme, Yemen'deki iç savaşın bölgesel rekabetle iç içe geçtiği bir dönemde yaşanıyor. Suudi Arabistan liderliğindeki koalisyonun hava sahası kısıtlamaları ve Birleşmiş Milletler'in ateşkes çağrıları arasında, Sana Havalimanı'nın kullanımı uzun süredir ihtilaf konusu. İran uçağının inişi, mevcut ateşkesi tehlikeye atabileceği gibi, taraflar arasındaki güven bunalımını derinleştiriyor. Olay, Yemen'deki insani krizin çözümüne yönelik diplomatik çabaları da olumsuz etkileyebilir.

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Yemen’deki çatışmalarda önemli rol oynayan Husi lideri Abdulmalik el-Husi’yi yaptırım listesine aldı. Bu kararın hemen ardından Avrupa Birliği, aralarında Husi hareketiyle bağlantılı Abd Al-Khaliq Al-Houthi ve Abdullah Yahya Al Hakim’in de bulunduğu bir dizi kişiye finansal kısıtlamalar getirdi. AB’nin Yemen’e özgü yaptırım rejimi kapsamındaki bu adımların yanı sıra, Ramzi Binalshibh, Salim Ahmad Salim Hamdan ve Abdelmajid Al-Zindani gibi terör örgütleriyle ilişkilendirilen isimler TAQA programı çerçevesinde listelendi. Listelenenler arasında Somalili silah tüccarı Fares Mohammed Mana’a da bulunuyor. Uluslararası toplumun bu eşgüdümlü hamlesi, Yemen’deki çatışmaları körükleyen aktörleri izole etmeyi ve bölgedeki terör finansman ağlarını hedef almayı amaçlıyor. Yaptırımlar, Yemen’de siyasi çözüm arayışları sürerken uygulanan diplomatik ve ekonomik baskı araçlarının bir parçası olarak değerlendiriliyor.

Birleşmiş Milletler, Yemen'de nüfusun yarısından fazlasını oluşturan 18 milyonu aşkın insanın şiddetli açlıkla karşı karşıya olduğunu duyurdu. Açıklamada, Orta Doğu'daki çatışmaların Yemen ekonomisi üzerindeki baskıyı artırdığı ve insani krizin derinleştiği vurgulandı. BM yetkilileri, acil finansman ve yardım çağrısında bulunarak uluslararası toplumu harekete geçmeye davet etti. Yetersiz kaynakların krizin boyutunu ağırlaştırdığı belirtilirken, ülkedeki istikrarsızlığın gıda güvenliğini tehdit etmeye devam ettiği ifade edildi.

Birleşmiş Milletler, on yılı aşkın süren savaşın ardından Yemen'in çöküşün eşiğinde olduğu uyarısında bulundu. Ülkede milyonlarca insan, kuruyan yardım fonları, çöken kamu hizmetleri ve nüfuz için rekabet eden rakip güçler arasında hayatta kalma mücadelesi veriyor. BM yetkilileri, Yemen'in 'bir pamuk ipliğine bağlı' olduğunu belirtirken, insani krizin derinleştiğine dikkat çekti. Yardım fonlarındaki ciddi azalma, temel hizmetlerin sunumunu neredeyse imkânsız hale getirerek sivilleri açlık ve hastalıkla karşı karşıya bırakıyor. Ülkedeki diplomatik ve siyasi ortam, bölgesel ve uluslararası aktörlerin çıkarları doğrultusunda şekillenirken, çatışmaların sona erdirilmesine yönelik somut bir ilerleme sağlanamıyor. Ekonomik çöküşün eşlik ettiği bu tablo, Yemen'i dünyanın en ağır insani krizlerinden birinin merkezi haline getiriyor.