Somali — Diplomatik Gelişmeler

Yunan basınında yer alan bir analizde, Türkiye'nin Somali açıklarında yürüttüğü petrol arama faaliyetlerinin, ileride Ege ve Doğu Akdeniz'de benzer adımların habercisi olabileceği öne sürüldü. Analizde, bu durumun Türkiye ile Yunanistan arasında çatışma riskini artırdığı belirtildi. Haberde, Türkiye'nin Somali Münhasır Ekonomik Bölgesi'ndeki askeri varlığının güçlendiği vurgulanırken, Yunan medyası söz konusu gelişmeleri yakından takip ediyor. Türkiye'nin enerji, savunma sanayi ve uluslararası iş birliklerindeki adımlarının bölgesel dengeleri etkileyebileceği değerlendirmesi yapıldı.

Somali Savunma Bakanlığı, Aşağı Şabel bölgesinde düzenlenen operasyonda, Eş-Şebab örgütünün bir elebaşı ve altı militanının öldürüldüğünü duyurdu. Açıklamaya göre, operasyon, militanların toplandığı ve saldırı hazırlığı yaptığı belirlenen bir noktayı hedef aldı. Bakanlık, Eş-Şebab unsurlarına yönelik operasyonların devam edeceğini bildirdi. Örgüt, Somali'de yıllardır süren isyan hareketi kapsamında güvenlik güçleri ve sivillere yönelik saldırılar düzenliyor. Aşağı Şabel, başkent Mogadişu'ya yakınlığı nedeniyle stratejik önem taşıyor. Bu tür operasyonlar, Somali hükümetinin örgütün kırsaldaki hareket kabiliyetini sınırlandırma çabalarının bir parçası olarak değerlendiriliyor.

Birleşmiş Milletler İnsani Yardım Koordinasyon Ofisi (OCHA), Somali'de şiddetli kuraklık, süregelen çatışmalar ve yetersiz fonlama nedeniyle milyonlarca insanın gıda ve suya erişiminin kısıtlandığını açıklayarak acil bir yardım çağrısı yaptı. Ülkede iklim değişikliğine bağlı tekrarlayan kuraklık döngüleri, tarımsal üretimi ve hayvancılığı olumsuz etkilerken, iç çatışmalar yerinden edilmelere ve insani yardım ulaştırmada engellere yol açıyor. Somali'deki insani kriz, uluslararası toplumdan talep edilen fonların yetersiz kalmasıyla derinleşiyor. BM'nin çağrısı, mevcut durumun ciddiyetini vurgularken, bağışçı ülkeleri hızlı harekete geçmeye davet ediyor. Acil müdahale yapılmaması hâlinde, özellikle çocuklar ve yerinden edilmiş topluluklar başta olmak üzere milyonlarca insanın gıda güvensizliği ve açlık riskiyle karşı karşıya kalacağı uyarısı yapılıyor. BM yetkilileri, insani yardım operasyonlarının sürdürülebilmesi için uluslararası dayanışmanın artırılması gerektiğinin altını çiziyor. Somali'deki kriz, yalnızca doğal afetlerin değil, aynı zamanda uzun yıllara dayanan siyasi istikrarsızlığın ve ekonomik kırılganlığın bir sonucu olarak değerlendiriliyor.

ABD Hazine Bakanlığı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC), Somali merkezli Eş-Şebab örgütünü Özel Olarak Belirlenmiş Vatandaşlar (SDN) listesine ekledi. Yaptırım, Yabancı Terör Örgütü (FTO), Küresel Terörizm Özel Tanımlı (SDGT) ve Somali’ye yönelik yaptırım programları kapsamında uygulandı. Bu adım, örgütün ABD yargı yetkisi altındaki mal varlıklarının dondurulmasını ve ABD kişi ve kurumlarının örgütle işlem yapmasının yasaklanmasını beraberinde getiriyor. Eş-Şebab, uzun süredir ABD tarafından terör örgütü olarak tanımlanıyor ve Birleşmiş Milletler yaptırım listelerinde de yer alıyor. OFAC’ın bu son hamlesi, örgüte yönelik mali baskıyı artırmayı ve uluslararası terörizmin finansmanını engelleme çabalarını güçlendirmeyi amaçlıyor. Karar, ABD’nin Somali’deki istikrarsızlıkla mücadele ve bölgedeki terör ağlarını zayıflatma stratejisinin bir parçası olarak görülüyor. Yaptırım listesine eklenme, Eş-Şebab ile bağlantılı kişi ve kuruluşların da uluslararası finans sistemine erişimini kısıtlayarak örgütün operasyonel kapasitesini sınırlamayı hedefliyor. Bu tür adımlar, diplomatik ve ekonomik araçlarla terörle mücadelede uluslararası toplumun ortak tutumunu yansıtırken, Somali’de süregiden çatışma ortamında siyasi çözüm arayışlarını da dolaylı olarak etkileyebilir.

Yedi yaşındaki Abdiqadir Salah, Somali'de 12 kişinin öldüğü bir ABD hava saldırısında şarapnelle yaralandı. Acil bir ameliyat geçirmezse yürüme yetisini kaybetme riskiyle karşı karşıya. Operasyonun maliyeti yalnızca 750 dolar ancak ailesinin bu parayı karşılama imkânı yok. ABD yönetimi, saldırıda sivillerin zarar gördüğünü reddettiği için aile herhangi bir tazminat alamıyor. Bu durum, Somali'deki ABD insansız hava aracı saldırılarının siviller üzerindeki etkisine dair tartışmaları yeniden alevlendirdi. The Guardian'ın haberine göre, okuldan eve dönerken hedef alınan çocukların sayısındaki artış, bölgedeki askeri stratejinin sorgulanmasına yol açıyor. Uluslararası kamuoyu, benzer olayların tekrarlanmaması için ABD'nin hesap verebilirliği konusunda baskı yaparken, Abdiqadir ve ailesinin akıbeti savaşın en savunmasız mağdurlarının insani krizini gözler önüne seriyor.

FEWS NET, mayıs ayındaki düzensiz yağışların ardından Somali'nin Bay ve Bakool bölgelerindeki düşük potansiyelli agro-pastoral ve sorgum yüksek potansiyelli agro-pastoral geçim alanlarında kıtlık riskinin devam ettiğini değerlendiriyor. En olası senaryoda, Haziran ve Eylül ayları arasında nüfusun büyük bölümünün Acil Durum (IPC 4) koşullarında yaşaması, küçük bir kısmının ise Felaket (IPC 5) seviyesinde olması bekleniyor. Bu değerlendirme, Somali'de yıllardır süregelen gıda güvensizliği krizinin iklim kaynaklı şoklarla daha da hassaslaştığını ortaya koyuyor. Özellikle Mayıs yağışlarının yetersiz ve düzensiz seyretmesi, tarım ve hayvancılığa dayalı geçim kaynaklarını olumsuz etkileyerek bölgede açlık riskini artırdı. FEWS NET'in kıtlık riskini 'inandırıcı' olarak sınıflandırması, insani yardım kuruluşlarının acil müdahale gerekliliğine işaret ediyor.