Sudan — Diplomatik Gelişmeler

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Sudan'da Mayıs ayından bu yana süren kolera salgınında 120 kişinin hayatını kaybettiğini ve 1.102 şüpheli vakanın kaydedildiğini açıkladı. Vakalar, ülkenin çatışmalardan izole olmuş savaş bölgelerinde yoğunlaşıyor. Sağlık altyapısının büyük ölçüde tahrip olduğu bu bölgelere insani erişim kısıtlı olduğundan, salgının kontrol altına alınması güçleşiyor. Sudan'da Nisan 2023'ten beri devam eden ordu ile Hızlı Destek Kuvvetleri arasındaki çatışmalar, yerinden edilme ve gıda güvensizliğinin yanı sıra kolera gibi önlenebilir hastalıkların yayılmasına da zemin hazırlıyor. DSÖ'nün verileri, özellikle temiz su ve sanitasyon hizmetlerinin çöktüğü çatışma hatlarında salgının derinleştiğini gösteriyor. Uluslararası yardım kuruluşlarının çağrılarına rağmen, fon yetersizliği ve tarafların getirdiği bürokratik engeller, müdahale kapasitesini sınırlıyor. Bu salgın, Sudan'daki insani krizin göz ardı edilen boyutlarından birini oluşturuyor. Siviller yalnızca doğrudan çatışmaların değil, aynı zamanda sağlık sisteminin çöküşünün de kurbanı oluyor. Uluslararası toplumun acil ateşkes ve insani koridor çağrıları sürerken, salgının komşu ülkelere sıçrama riski de bölgesel bir tehdit olarak değerlendiriliyor.

Ulusal Milis İhlallerini Soruşturma Komitesi Üyesi Rawda Idris Abdel Gadir, 1 Temmuz 2026'da Hartum'da yaptığı açıklamada milislerin kayıtlara geçen geniş çaplı ihlallerini belgeledi. Açıklamaya göre, milislerin saldırılarında şu ana kadar 31.071 kişi hayatını kaybetti, 44.617 kişi yaralandı. İnterpol kanalıyla milis liderlerinin iadesi için çeşitli ülkelere bildirim gönderildiği ancak henüz hiçbir ülkeden yanıt alınamadığı aktarıldı. Uluslararası iş birliğinin yokluğu, Sudan'daki insanlık suçlarının hesap verebilirliği açısından ciddi bir boşluk yaratıyor. Bu gelişmeler, Sudan'daki iç çatışmanın boyutlarını ve uluslararası toplumun diplomatik ve hukuki yaptırım konusundaki isteksizliğini ortaya koyuyor. Milis şiddetinin sürmesi, bölgesel güvenliği ve Sudan'ın siyasi geçiş sürecini tehdit etmeye devam ediyor.

Uluslararası Af Örgütü, Sudan'ın paramiliter gücü Hızlı Destek Kuvvetleri'nin (HDK) 2024-2025 yıllarında El-Faşer kentine düzenlediği saldırılarda insanlığa karşı suç işlediğini ve etnik temizlik gerçekleştirdiğini bildirdi. Rapor, HDK'nin sivilleri hedef aldığını, yaygın yağma ve yıkım faaliyetlerinde bulunduğunu ortaya koydu. Sudan'da Nisan 2023'ten bu yana ordu ile HDK arasında süren iç savaş, Birleşmiş Milletler verilerine göre on binlerce kişinin ölümüne ve milyonlarca insanın yerinden edilmesine yol açtı. Her iki taraf da daha önce savaş suçları ve ciddi insan hakları ihlalleriyle suçlanmış, ancak bu son rapor HDK'nin Darfur'daki eylemlerine yönelik en ağır suçlamalardan birini oluşturdu. Darfur bölgesinin stratejik kenti El-Faşer, çatışmanın kilit alanlarından biri haline geldi. Rapor, bölgedeki insani krizin vahametini bir kez daha gözler önüne sererken, uluslararası toplumun hesap verebilirlik çağrılarını artırmasına neden oldu.

Sudan'da ilerleyen isyancı güçlerin El Obeid şehrini kuşatması sırasında düzenlediği drone saldırıları sivil kayıplara yol açmaya devam ediyor. Birleşmiş Milletler, yarım milyona yakın sivilin büyük çaplı vahşet riskiyle karşı karşıya olduğu uyarısında bulundu. El Obeid, Kuzey Kordofan eyaletinin başkenti ve stratejik bir kavşak noktası. Çatışmaların yoğunlaştığı bölgede insani durum giderek kötüleşiyor; gıda, su ve tıbbi malzemeye erişim ciddi şekilde kısıtlanmış durumda. Uluslararası toplum, sivillerin korunması ve insani yardım koridorlarının açılması için taraflara çağrıda bulunuyor. Sudan'daki iç savaş, Nisan 2023'ten bu yana binlerce kişinin ölümüne ve milyonlarca kişinin yerinden edilmesine neden oldu. El Obeid'deki son gelişmeler, çatışmanın yeni cephelere yayıldığını ve sivillere yönelik risklerin arttığını gösteriyor. BM yetkilileri, acil ateşkes sağlanmaması halinde büyük bir insani felaketin yaşanabileceğini vurguluyor.

Avrupa Birliği, konsolide finansal yaptırım listesinde güncellemeye giderek Sudan, Güney Sudan ve Orta Afrika Cumhuriyeti’ne yönelik programlar kapsamında toplam 11 kişiyi listeye ekledi. Sudan programı (SDN) altında Gaffar Mohmed Elhassan, AlNasim ve General Gibril Abdul Kareem Barey; Güney Sudan programı (SSD) altında James Koang Chual, Santino Deng Wuol, Marial Chinuong ve Simon Gatwec Duel; Orta Afrika Cumhuriyeti programı (CAF) altında ise Mahamat Nouradine Adam, Oumar Younous Abdoulay, '1-P' ve Simon Salim Obol yer aldı. Her bir isim için AB referans numarası tahsis edilirken, yaptırım gerekçelerine ilişkin ayrıntı paylaşılmadı. Bu eklemeler, söz konusu ülkelerdeki siyasi krizler ve silahlı çatışmalar bağlamında AB’nin yürürlükte tuttuğu kısıtlayıcı tedbirlerin devamı niteliğinde. SDN, SSD ve CAF programları daha önce insan hakları ihlalleri, ateşkes ihlalleri ve yönetim istikrarını bozan eylemler nedeniyle oluşturulmuştu. Yeni isimlerin listeye alınması, AB’nin bu bölgelerdeki gelişmeleri yakından izlediğini ve hedef kişiler üzerindeki mali baskıyı sürdürme niyetini gösteriyor.

Sudan'da paramiliter Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF), Kuzey Kordofan eyaletinin başkenti El Obeid'i kuşatma altında tutuyor. Daha önceki saldırılardan farklı olarak bu kez stratejik ve metodik bir yöntem izleyen RSF, insansız hava araçlarıyla önce akaryakıt istasyonlarını, ardından elektrik jeneratörlerini hedef alarak kentteki yaşam koşullarını ağırlaştırıyor. Amaç, yaklaşık yarım milyon sivilin kenti boşaltmasını sağlamak. Yaklaşık yarım milyon nüfusa sahip El Obeid'de, aralarında yerinden edilmiş kişilerin de bulunduğu siviller için altyapının çökertilmesi temel ihtiyaçlara erişimi engelliyor. Elektrik ve yakıt eksikliği, sağlık ve su hizmetlerini sekteye uğratarak kentteki insani durumu ağırlaştırıyor. Bu metodik kuşatma, Sudan'daki çatışmaların seyrinde sivillerin hedef alındığı yeni bir aşamaya işaret ediyor. El Obeid'in stratejik konumu, kuşatmanın Kuzey Kordofan ve çevre bölgeler için sonuçlarını daha da kritik hale getiriyor.

Sudan’ın Kuzey Kordofan eyaletinin başkenti El Obeid’e bu hafta düzenlenen yinelenen insansız hava aracı saldırıları sivil ölüm ve yaralanmalara, kritik altyapıda hasara yol açtı. Saldırılar kentte zaten var olan yakıt, su ve ekmek kıtlığını daha da ağırlaştırdı. Eş zamanlı olarak Kuzey Darfur genelinde süren çatışmalar binlerce kişiyi yerinden etti. El Obeid’deki drone saldırılarının failleri belirtilmezken, bölgedeki çatışmaların tırmanması sivil halk üzerindeki insani yükü artırıyor. Altyapı hasarı ve temel ihtiyaç maddelerine erişimdeki daralma, kentteki yaşam koşullarını ağırlaştırırken, Kuzey Darfur’daki yerinden edilmeler krizin coğrafi olarak yayıldığını gösteriyor. Sudan ordusu ile Hızlı Destek Kuvvetleri arasındaki çatışmaların sürdüğü ülkede, bu tür saldırılar insani yardım kuruluşlarının erişimini kısıtlıyor ve uluslararası toplumun ateşkes çağrılarını güçleştiriyor. Bölgedeki istikrarsızlık, hem Sudan içinde hem de komşu ülkelere yönelik göç baskısını artırma potansiyeli taşıyor.

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri, Sudan'ın Kuzey Kordofan eyaletinin başkenti El Obeyd'e yönelik milis güçlerinin yaklaşan saldırısının ciddi uluslararası suç riski taşıdığını ve zaten felaket boyutundaki insani krizi derinleştireceğini belirterek acil uyarıda bulundu. Yetkili, 'Bu deliliği durdurun' ifadesini kullanarak tüm taraflara sivilleri koruma çağrısı yaptı. Sudan'da ordu ile paramiliter güçler arasındaki çatışmalar sürerken, El Obeyd stratejik konumuyla dikkat çekiyor. BM yetkilisinin uyarısı, kentin ele geçirilmesi halinde toplu katliamlar ve diğer ağır ihlallerin yaşanabileceğine işaret ediyor. Bölgede halihazırda milyonlarca kişi acil insani yardıma ihtiyaç duyuyor. Uluslararası toplum, çatışmaların ülke geneline yayılma riskine karşı uyarılıyor. El Obeyd'deki olası bir tırmanış, hem bölgesel istikrarı tehdit edebilir hem de yardım kuruluşlarının erişimini daha da kısıtlayarak insani dramı ağırlaştırabilir. BM'nin çağrısı, diplomatik girişimlerin hızlandırılması gerektiğini ortaya koyuyor.

Birleşmiş Milletler, Sudan'da devam eden çatışmalar sırasında yaygın ve acımasız cinsel şiddet olaylarını belgelediğini duyurdu. Raporda, kadınlar ve kız çocukları başta olmak üzere sivillerin hedef alındığı, tecavüz ve toplu tecavüz vakalarının arttığı vurgulandı. Sudan'da ordu ile Hızlı Destek Kuvvetleri arasındaki çatışmalar, nisan ayından bu yana binlerce sivilin ölümüne ve milyonlarcasının yerinden edilmesine yol açtı. Cinsel şiddetin bir savaş silahı olarak kullanıldığına dair bulgular, uluslararası toplumun insani müdahale çağrılarını yoğunlaştırdı. BM'nin açıklaması, çatışma bölgelerinde hesap verebilirlik ve mağdurlara destek mekanizmalarının yetersizliğini bir kez daha gözler önüne serdi. Uzmanlar, bu tür sistematik saldırıların uluslararası hukuka göre savaş suçu teşkil edebileceğine dikkat çekiyor.

2024 yılında Sudan, dünyanın en ağır insani krizlerinden birini yaşarken Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) Sudan'dan altın ithalatı yüzde 70 arttı. Milyonlarca insan yerinden edilmiş, on binlerce kişi hayatını kaybetmiş olmasına rağmen altın sevkiyatı sorgulanmadan devam etti. Bu durum, çatışma bölgelerindeki kaynak ticaretini düzenleyen uluslararası hukukun sınırlarını ve egemenlik kavramının uygulamadaki yetersizliğini gözler önüne seriyor. Sudan'daki iç savaş, özellikle Hızlı Destek Kuvvetleri'nin (HDK) kontrol ettiği altın madenlerinden elde edilen gelirle besleniyor. BAE'ye yönelen altın akışı, bu grupların finansmanına katkıda bulunarak çatışmayı derinleştiriyor. Uluslararası toplum, yaptırımlar ve sorumlu ticaret mekanizmaları aracılığıyla bu tür akışları engellemeye çalışsa da, denetim eksikliği ve ekonomik çıkarlar uygulamayı zayıflatıyor. Bu tablo, egemenliğin resmi tanımı ile savaşın parçaladığı bir ülkede kaynaklar üzerindeki fiili kontrol arasındaki uçurumu vurguluyor. Sudan örneği, uluslararası hukukun çatışma ekonomilerini durdurma kapasitesine dair ciddi soru işaretleri yaratıyor.

Dünya Sağlık Örgütü, tüm çabalara rağmen Ebola salgınının hızla yayıldığı uyarısında bulundu. Salgının hızlanması, bölgedeki sağlık çalışanlarının kendi can güvenlikleriyle ilgili kaygılarını artırıyor. Salgının kontrol altına alınması için uluslararası iş birliği ve ek kaynakların seferber edilmesi gerektiği vurgulanıyor.

Birleşmiş Milletler, Sudan'ın stratejik kenti El-Ubeyd'e yönelik 'yakın bir saldırı' planladığı belirtilen Hızlı Destek Kuvvetleri'ne (RSF) operasyonu durdurma çağrısında bulundu. Perşembe günü Cenevre'den yapılan açıklamada, olası bir saldırının siviller için yıkıcı sonuçlar doğuracağı uyarısı yapıldı. El-Ubeyd, Kuzey Kordofan eyaletinin başkenti olup, Sudan'daki iç savaşın kritik noktalarından biri. Nisan 2023'ten bu yana Sudan ordusu ile RSF arasında süren çatışmalar, ülkeyi ciddi bir insani krize sürükledi. El-Ubeyd, Darfur ve diğer bölgelere giden yolların kavşağında yer alarak hem askeri hem de lojistik açıdan büyük önem taşıyor. BM'nin uyarısı, kentteki sivil nüfusun korunması ve insani yardım akışının kesintiye uğramaması için uluslararası baskının arttığını gösteriyor. BM'nin bu çağrısı, daha önce kabul edilen ateşkes kararlarına rağmen çatışmaların yoğunlaştığı bir dönemde geldi. Diplomatik çabalar şimdiye kadar kalıcı bir barış sağlayamadı ve El-Ubeyd'e yönelik bir saldırı, Sudan'daki istikrarsızlığı daha geniş bir bölgesel soruna dönüştürme riski taşıyor.

Sudan'ın El Faşer kentinde yaşanan katliam, 2025 yılını küresel çatışma istatistiklerinde en ölümcül dönemlerden biri haline getirdi. Kuzey Darfur'un başkenti El Faşer'de, Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF) ile Sudan ordusu arasındaki çatışmalar sırasında onlarca sivilin hayatını kaybettiği bildirildi. Olay, ülkede Nisan 2023'ten bu yana süren iç savaşın siviller üzerindeki yıkıcı etkisini bir kez daha ortaya koydu. Yerel kaynaklar, saldırının doğrudan yerleşim alanlarını hedef aldığını ve uluslararası insancıl hukukun ağır bir ihlali olduğunu vurguladı. Bu katliam, 2025 yılında dünya genelinde siyasi şiddet kaynaklı ölümlerin benzeri görülmemiş seviyelere ulaşmasında belirleyici bir rol oynadı. Uluslararası çatışma veri tabanları, Sudan'daki sivil kayıpların küresel rakamları dramatik biçimde yukarı çektiğini, Myanmar, Ukrayna ve Orta Doğu'daki diğer çatışmalarla birlikte yılın en kanlı dönemlerinden birinin yaşandığını doğruladı. Özellikle El Faşer'deki saldırı, yalnızca yerel değil, küresel güvenlik endekslerinde de sarsıcı bir etki yarattı. Sudan'daki kriz, diplomatik girişimlerin yetersiz kaldığı ve bölgesel istikrarsızlığı derinleştirdiği bir ortamda, insani felaketin boyutlarını genişletiyor. Milyonlarca kişi yerinden edilirken, komşu ülkeler göç dalgası ve ekonomik baskılarla karşı karşıya. Uluslararası toplumun ateşkes çağrılarına rağmen tarafların uzlaşmaz tutumu, çatışmanın daha da tırmanabileceğine işaret ediyor. Bu tablo, 2025'in sivil koruma ve küresel barış açısından karanlık bir dönüm noktası olarak kayıtlara geçtiğini gösteriyor.

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri, Sudan'daki savaşta insansız hava araçlarının (İHA) kullanımındaki keskin artışı kınadı. Cenevre'de yapılan açıklamada, bu yılın ilk beş ayında İHA saldırılarının 1000'den fazla sivilin ölümüne neden olduğu vurgulandı. Yetkili, İHA'ların ayrım gözetmeyen saldırılarının uluslararası insancıl hukuku ihlal ettiğine dikkat çekti. Sudan'daki çatışmalar, ordu ile Hızlı Destek Kuvvetleri arasında Nisan 2023'ten bu yana sürüyor ve İHA kullanımı savaşın seyrini değiştiren yeni bir unsur olarak öne çıkıyor. Yüksek sivil kayıplar, halihazırda ciddi bir insani krizle karşı karşıya olan Sudan'da durumu daha da ağırlaştırıyor. BM'nin bu uyarısı, taraflara sivil koruma yükümlülüklerini hatırlatırken uluslararası toplumun ateşkes ve hesap verebilirlik çağrılarını yineliyor.

Bir grup uluslararası ve bölgesel güç, Sudan'da sivil yönetimin altı ay içinde yeniden tesis edilmesini amaçlayan, sivillerin öncülüğünde bir siyasi diyalog sürecine destek verdi. Girişim, ülkedeki siyasi krize çözüm bulmak amacıyla atılmış somut bir adım olarak değerlendiriliyor. Açıklamada, diyalog sürecini engellemeye çalışan tarafların sonuçlarla karşılaşabileceği uyarısı da yer aldı. Bu kararlı duruş, Sudan'da demokratik geçişin sağlanması için uluslararası toplumun baskıyı artırdığını gösteriyor. Sivil siyasi aktörlerin öncülüğündeki bir sürecin desteklenmesi, askeri müdahale sonrası yaşanan belirsizliğin sona ermesine yönelik umutları güçlendirdi.