Sudan — Diplomatik Gelişmeler

Médecins Sans Frontières (MSF), Sudan'daki sağlık sisteminin finansman kesintileri nedeniyle çöküşün eşiğinde olduğu uyarısında bulundu. Kuruluş, dünya liderlerine yardıma muhtaç milyonlarca kişiye yönelik fonları artırma çağrısı yaptı. MSF'nin açıklamasına göre, kesintiler sağlık tesislerinin kapasitesini ciddi biçimde zayıflattı ve temel hizmetlere erişimi tehlikeye attı. Uluslararası toplumdan yeterli mali destek sağlanmazsa, sistemin tamamen çökme riski büyüyor. Bu durum, Sudan'daki insani krizin derinleşmesine yol açabilir.

Birleşmiş Milletler, Sudan'da insansız hava aracı saldırıları ve sağlık tesislerinin tahrip edilmesi nedeniyle derinleşen insani kriz karşısında acil ateşkes çağrısında bulundu. Africanews'in haberine göre, çatışmaların şiddeti sivil altyapıyı hedef alırken sağlık hizmetlerine erişim de giderek kısıtlanıyor. BM'nin çağrısı, Sudan'daki çatışmaların insani boyutunun ağırlaştığını ve tarafların düşmanlıkları durdurmasının aciliyetini ortaya koyuyor. Ateşkesin sağlanması, insani yardımların ulaştırılması ve temel hizmetlerin korunması açısından kritik görülüyor.

Uluslararası Kızılhaç Komitesi (ICRC), Sudan'da devam eden iç savaşta 11 binden fazla aktif kayıp kişi vakası kaydetti. Kurum, kayıpların akıbetini tespit etmek ve ailelere bilgi sağlamak amacıyla çatışmanın taraflarıyla gizli görüşmeler yürütüyor. Sudan'da ordu ile Hızlı Destek Kuvvetleri arasındaki çatışmalar, geniş çaplı yerinden edilme ve kayıp vakalarına yol açıyor. ICRC'nin açıkladığı rakam, iç savaşın insani maliyetinin boyutunu ortaya koyarken; gizli diplomasi kanallarının, kayıpların bulunması için kritik bir rol üstlendiğine işaret ediyor.

BM destekli Sudan bağımsız araştırma misyonu, yabancı savaşçıların ve destek ağlarının Sudan'daki çatışmayı körüklediğini ve sivillere yönelik şiddeti tırmandırdığını bildirdi. Misyon, yabancı müdahalenin savaşan tarafların askeri kapasitesini güçlendirdiğini ve daha karmaşık askeri operasyonlara imkan tanıdığını vurguladı. Bu tespit, Sudan'daki iç savaşın yalnızca iç dinamiklerle sınırlı kalmadığını, bölgesel ve uluslararası aktörlerin de sürece dahil olduğunu ortaya koyuyor. Yabancı unsurların dahli, çatışmanın uzamasına ve sivil kayıpların artmasına neden oluyor. Sudan'daki insani durum, bu dış desteğin etkisiyle daha da kırılgan hale geliyor.

ABD Senatosu'ndan yedi Demokrat senatör, Cuma günü ABD'nin Birleşmiş Milletler Daimi Temsilcisi Mike Waltz'a bir mektup göndererek, Washington yönetiminin Sudan'daki çatışan taraflara finansman akışını sınırlandıracak ek yaptırım kararlarının BM Güvenlik Konseyi'nde kabul edilmesi için çaba göstermesi çağrısında bulundu. Mektuba öncülük eden Senatör Chris Murphy, bu adımın dünyanın en büyük insani krizini sürdüren tarafların para kaynaklarını kesmeyi hedeflediğini belirtti. Senatörlerin mektubu, Sudan'daki çatışmanın yol açtığı insani yıkımın boyutuna dikkat çekerek BM Güvenlik Konseyi'nde ek yaptırım önlemleri alınmasını talep ediyor. Bu girişim, ABD'nin Birleşmiş Milletler nezdinde Sudan konusunda daha aktif bir tutum benimsemesi yönündeki Kongre baskısını ortaya koyuyor.

Afrika genelinde Müslümanlar Mevlid Kandili'ni kutlarken, Etiyopya'nın Tigray bölgesindeki kutlamalar son dönemde yaşanan insansız hava aracı (İHA) saldırıları nedeniyle iptal edildi. France 24'ün haberine göre, bölgede güvenlik endişeleri dini etkinliklerin düzenlenmesine olanak tanımadı. Mevlid, İslam peygamberi Muhammed'in doğum günü olarak kabul ediliyor. Tigray'daki iptal kararı, bölgedeki güvenlik durumunun hassasiyetini ve bunun toplumsal yaşam üzerindeki doğrudan etkisini gösteriyor. Saldırıların sorumlusuna ilişkin ayrıntı paylaşılmadı.

ABD, Sudan'da ordu ile Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasındaki çatışmayı sona erdirmek amacıyla Birleşmiş Milletler'de daha sert yaptırımlar uygulanması için girişimde bulunuyor. Washington'un hedefi, taraflara dış askeri desteğin kesilmesi ve müzakere masasına oturmaları yönünde baskıyı artırmak. Çatışmalarda şimdiye kadar en az 59.000 kişi hayatını kaybetti, yaklaşık 13 milyon kişi yerinden edildi. ABD'nin çağrısı, BM yaptırım rejiminin genişletilmesini ve mevcut silah ambargosunun güçlendirilmesini kapsıyor. Diplomatik çevreler, bu adımın Sudan'daki insani krizi hafifletmek ve kalıcı ateşkes sağlamak için uluslararası baskıyı artırma çabası olduğunu değerlendiriyor.

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ne brifing veren üst düzey yetkililer, Sudan'daki savaşın dünyanın en ağır insani krizlerinden birini daha da derinleştirdiğini ve toplu mezalim riskini artırdığını bildirdi. İnsansız hava aracı saldırılarındaki artışa dikkat çekilirken, çatışmaların sivil nüfus üzerindeki yıkıcı etkisi vurgulandı. Konsey üyeleri yaptırımlar, dış silah akışları ve durmuş siyasi sürecin yeniden canlandırılması konularında görüş ayrılığı yaşadı. Sudan'daki krizin insani boyutu ve siyasi çözüm arayışları, uluslararası toplumun gündemindeki acil başlıklar arasında yer aldı.

Sudan Başbakanı Dr. Kamil İdris, Pazar günü Harp Müzesi'ni ziyaret etti. Başbakan, Savunma Bakanlığı Müzeler ve Askeri Tarih Müdürlüğü Direktörü Korgeneral Dr. Ömer Al-Nur Ahmed tarafından karşılandı; karşılamada müze yetkilileri ve Zadna Uluslararası Yatırım Şirketi temsilcileri de hazır bulundu. Ziyaret, Sudan resmi haber ajansı SNA tarafından duyuruldu. Ziyaretin gündemine veya ele alınan konulara ilişkin ayrıntı paylaşılmadı.

Sudanlı hukuk uzmanı Dr. Mohamed Al-Zain, 15 Nisan 2023’ten bu yana savaş suçu ve soykırım kapsamına giren ihlallerden Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF) milislerini ve destekçilerini sorumlu tutmak için uluslararası dava mekanizmalarının etkinleştirilmesi çağrısında bulundu. Sudan Haber Ajansı’nın (SUNA) aktardığına göre Al-Zain, resmi ve halk tabanlı çabaların birleştirilmesinin önemini vurguladı. Bu açıklama, Sudan’da ordu ile RSF arasında nisan ortasında başlayan ve ağır insan hakları ihlallerine yol açan çatışmaların gölgesinde geldi. Uluslararası toplum şiddeti kınamış olsa da şimdiye kadar somut hukuki adımlar sınırlı kaldı. Uzmanın çağrısı, hesap verebilirlik için Uluslararası Ceza Mahkemesi veya evrensel yargı yetkisi gibi yolların kullanılması gerektiğine işaret ediyor.