Filipinler — Diplomatik Gelişmeler

İngiltere ile Filipinler arasında, iki ülke askerlerinin birbirlerinin topraklarında geçici olarak konuşlanmasına ve eğitim yapmasına olanak tanıyacak bir ziyaret kuvvetleri anlaşması üzerinde çalışılıyor. Anlaşma, Manila'nın Güney Çin Denizi'ndeki güvenlik ve hayati su yollarındaki mal akışı konusunda benzer kaygıları paylaşan Avrupalı ve diğer güçleri bölgeye daha fazla dahil etme hedefinin son işareti olarak değerlendiriliyor. Britanya'nın NATO üyesi olması nedeniyle bu adım, ittifakın Güney Çin Denizi'ndeki erişimini genişletme potansiyeli taşıyor. Anlaşmanın imzalanması halinde iki ülke arasında askeri işbirliği derinleşecek. Öneri aşamasındaki anlaşmanın bölgedeki güvenlik dengeleri üzerinde etkili olabileceği belirtiliyor.

2017’deki Marawi kuşatmasının üzerinden yaklaşık on yıl geçmesine rağmen yaklaşık 300 aile, beş ay süren çatışmalar sırasında kaybolan yakınlarının akıbeti hakkında hâlâ bilgi alamadı. Uluslararası Kayıplar Günü öncesinde Marawi City ve Iligan City’de bir araya gelen yakınlar, yetkililerden açıklama talep etti. Ailelerin toplanması, çatışmanın insani boyutunun hâlâ kapanmadığını ve kayıplarla ilgili resmî bir hesap verebilirlik mekanizmasının eksikliğini ortaya koyuyor. Kayıp yakınları, yıllardır süren belirsizliğin giderilmesi için olayların aydınlatılmasını ve sorumluların belirlenmesini istiyor.

Filipinler Bütçe ve Yönetim Bakanlığı (DBM), 2027 ulusal bütçe taslağında Filipinler Silahlı Kuvvetleri (AFP) Modernizasyon Programı fonunun 10 milyar peso artırılacağını duyurdu. Bu artışla fonun mevcut 40 milyar peso seviyesinden 50 milyar pesoya yükseleceği belirtildi. DBM'nin Pazartesi günü yaptığı açıklamada, önerilen ek bütçenin modernizasyon programı fonunu güçlendireceği ifade edildi. Duyuru, Filipinler hükümetinin 2027 mali yılı bütçe planlaması kapsamında geldi.

Filipinler Senatörü Mark Villar, Zamboanga Ateneo Üniversitesi'nde Salı günü yaşanan silahlı olayı kınadı. Yerel saatle 08:30 sıralarında kampüs içinde meydana gelen olayda ikisi öğrenci iki kişi hayatını kaybetti; ölenlerden birinin saldırgan olduğu iddia ediliyor. Villar, ülke genelinde öğrencilerin güvenliği için daha güçlü önlemler alınması çağrısını yineledi. Bu olay, okullarda şiddet konusunu yeniden gündeme taşıdı ve eğitim kurumlarında güvenlik politikalarının gözden geçirilmesi gerektiğine işaret etti.

Rusya-Ukrayna savaşının süren elektronik harp mücadeleleri ve çatışmaları, Karadeniz üzerinden Türkiye'yi de etkiliyor. Kuzey Karadeniz'den kopup gelen kontrolsüz askeri mühimmat, İHA atıkları ve silahlı deniz araçları (SİDA) zaman zaman Türkiye sahillerine vuruyor. Milliyet'in haberine göre uzmanlar bu serseri unsurların yarattığı riskleri ve alınması gereken tedbirleri değerlendirdi. Bölgede çatışmaların devam etmesi, Türkiye kıyıları için deniz güvenliği açısından risk oluşturuyor. Serseri mühimmatın kontrolsüz hareketi sahillerde ve deniz trafiğinde tehlike yaratırken, konunun diplomatik ve askeri boyutları da izleniyor.

Filipinler'in Negros Occidental eyaletinde 'Toboso 19' olarak anılan 19 kişinin öldürüldüğü olaya ilişkin bağımsız bir olay inceleme heyeti, ordunun uluslararası insancıl hukuk ve insan hakları hukukunu ciddi şekilde ihlal ettiğini tespit etti. Heyet, askerlerin kimin silahlı kimin silahsız olduğunu net biçimde görebildiğini, buna rağmen ayrım gözetmeksizin ateş açtığını belirtti. Bölge sakinleri, ölenlerden dokuzunun silahsız olduğunu doğruladı. Bu tespit, Filipinler'de askeri operasyonlarda sivil kayıplar ve orantılı güç kullanımı tartışmalarını yeniden gündeme getiriyor. Heyetin raporu, olayla ilgili bağımsız soruşturma ve hesap verebilirlik taleplerini güçlendirebilir.

Filipinler'in güneyindeki Zamboanga City'de bulunan Ateneo de Zamboanga Lisesi'nde, derslerin başlamasına kısa süre kala silahlı saldırı gerçekleşti. Saldırıda iki öğrenci ve iki güvenlik görevlisi olmak üzere dört kişi yaşamını yitirdi, dokuz kişi yaralandı. Saldırıda hayatını kaybedenlerin kimlikleri henüz açıklanmadı. Saldırının nedeni ve sorumlusu hakkında da resmi bir açıklama yapılmadı. Olay, bir eğitim kurumunda meydana gelen şiddet eylemi olarak kayıtlara geçti.

Filipinler'in Ulusal Yerel Komünist Silahlı Çatışmayı Bitirme Görev Gücü (NTF-Elcac), Birleşmiş Milletler'e (BM) komünist isyancıların belgelediği sivil cinayetleri ve ölümcül bir 'ajan etiketleme' kampanyasını sundu. Manila'dan yapılan açıklamaya göre, NTF-Elcac ulusal sekretaryası BM'ye brifing vererek uluslararası toplumdan daha fazla eylem talep etti. Sunum, Pazar günü yayımlanan haber bülteninde duyuruldu. NTF-Elcac'ın bu girişimi, Filipinler'de uzun süredir devam eden komünist ayaklanmaya karşı yürütülen mücadelede uluslararası destek ve meşruiyet arayışının bir parçası. Belgelendiği öne sürülen sivil ölümleri ve 'ajan etiketleme' yoluyla hedef göstermenin yol açtığı can kayıpları, görev gücünün BM'ye taşıdığı temel gerekçeleri oluşturuyor. NTF-Elcac, sunumla birlikte komünist isyancılara karşı daha geniş uluslararası müdahale beklentisini dile getirdi.

Filipinler Saray Basın Sözcüsü Claire Castro, Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr.'ın Bayındırlık ve Karayolları Bakanlığı'nın (DPWH) 2025 bütçesinde senatörlerin kendi bölgelerindeki altyapı projeleri için ayrılan 24 milyar peso tutarındaki "liderlik fonundan" haberi olmadığını açıkladı. Castro açıklamayı Perşembe günü yaptı. Açıklama, bütçe sürecinde yasama organı tarafından eklenen ödeneklerin yürütmenin bilgisi dışında kaldığı iddiasını gündeme getirdi. Saray'ın bu çıkışı, bütçe tahsislerinde yasama-yürütme ilişkileri ve şeffaflık konularını öne çıkardı.