Nijer — Diplomatik Gelişmeler

Niamey'de binlerce kişi, son günlerde başkentin birçok hassas noktasında yoğun çatışmalara yol açan askeri kalkışma girişiminin bastırılmasının ardından Nijer yönetimine destek amacıyla bir araya geldi. Gösteri, askeri yönetimin sadık destekçilerinin Rus ortakların yardımıyla kalkışmayı bastırmasından birkaç gün sonra düzenlendi. Başkent Niamey'de çeşitli hassas bölgelerde şiddetli çatışmalar yaşanmıştı.

Nijerya'nın Niger eyaletindeki cami saldırılarının ardından yerel yönetim başkanı Abdullahi, kaçırılanların 60'ın üzerinde, ölenlerin ise 30'a yakın olduğunu açıkladı. Abdullahi, ordunun bölgeye giderek sükuneti sağladığını, ancak bazı sakinlerin daha güvenli bölgelere kaçtığını belirtti. Saldırıların ardından Nijerya Devlet Başkanı Bola Tinubu, kaçırılanların bulunması için kurtarma operasyonu başlatılması talimatı verdi. Bölgedeki güvenlik durumu kırılganlığını korurken, federal hükümetin askeri müdahalesi olayın ciddiyetini ortaya koyuyor. Saldırılar, Nijerya'nın kuzeyindeki güvenlik sorunlarının sürdüğünü gösteriyor.

Eski Cumhurbaşkanı Yardımcısı ve Afrika Demokratik Kongresi (ADC) Cumhurbaşkanı adayı Atiku Abubakar, Nijer Eyaleti'nin Borgu yerel yönetim bölgesinde bildirilen katliam ve toplu kaçırma olaylarını kınadı. Atiku, bu gelişmeyi Nijerya'nın başarısız güvenlik mimarisinin bir başka kanlı göstergesi olarak nitelendirdi. Atiku, aynı zamanda güvenlik için harcanan milyarlarca nairayı da sorguladı. Borgu'daki olaylar, ülkedeki güvenlik krizinin sürdüğü bir dönemde, harcanan kaynaklara rağmen sivillerin korunamamasına ilişkin eleştirileri yeniden gündeme getirdi. Nijerya'da yerel yönetim bölgelerinde artan şiddet ve adam kaçırma vakaları, federal güvenlik stratejilerinin etkinliğine dair tartışmaları yoğunlaştırıyor.

Amnesty International, Nijerya'nın Niger eyaletine bağlı Kpenya'daki bir camide Cuma namazı sırasında kaçırılan ibadetçilerin acilen kurtarılması için Nijeryalı yetkililere çağrıda bulundu. Örgüt, Borgu-Kainji koridorunda artan saldırılar ve toplu kaçırma olaylarına dikkat çekti. Bu gelişme, bölgedeki güvenlik durumunun kötüleştiğine işaret ediyor. Amnesty'nin talebi, hükümetin sivilleri koruma yükümlülüğünü öne çıkarırken, haberde kaçırılan kişi sayısı ve saldırının faili hakkında ayrıntı verilmedi.

Nijer'in başkenti Niamey'de Ekim ayında kimliği belirsiz kişilerce kaçırılan Amerikalı misyoner Kevin Rideout, dokuz ay sonra serbest bırakıldı. Misyonerlik kuruluşu SIM International, Rideout'un sağlık durumunun iyi olduğunu ve ABD'li yetkililerin gözetiminde olduğunu açıkladı. Rideout'un yakın zamanda geniş ailesiyle yeniden bir araya getirileceği belirtildi. Kaçıranların kimliği veya serbest bırakılma koşulları hakkında ayrıntı paylaşılmadı. Olayla ilgili başka resmi açıklama yapılmadı.

Nijer'de insan hakları savunucusu Moussa Tchangari'nin keyfi gözaltısına ilişkin uluslararası çağrılar sürüyor. Jibrin Ibrahm tarafından kaleme alınan bir makalede, hemen serbest bırakılması talep edilen Tchangari'nin tutukluluğunun temelsiz ve siyasi amaçlı suçlamalara dayandığı belirtiliyor. Birleşmiş Milletler Çalışma Grubu ve Uluslararası Af Örgütü gibi kuruluşların da bu çağrıya destek verdiği ifade ediliyor. Askeri yönetimin, uluslararası hukuk kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirerek temel insan haklarına saygı göstermesi gerektiği vurgulanıyor. Nijer'de Temmuz 2023 darbesinden bu yana muhaliflere yönelik baskıların arttığı ve keyfi gözaltıların sıklaştığı bir ortamda bu çağrı, hukukun üstünlüğü ve insan haklarının korunması gereğini bir kez daha gündeme getiriyor.

Avrupa Birliği, Grupo Salafista de Prédica e Combate adlı kuruluşu konsolide finansal yaptırım listesine ekledi. AB referansı EU.459.37 ile kaydedilen bu karar, TAQA yaptırım programı çerçevesinde alındı. Kuruluşun hangi tarihte listeye eklendiğine ilişkin net bilgi verilmezken, karar AB Resmî Gazetesi’nde yayımlanarak yürürlüğe girdi. Söz konusu yaptırım, kuruluşun AB üyesi ülkelerdeki mal varlıklarının dondurulmasını ve AB vatandaşları ile şirketlerinin bu grupla her türlü ekonomik ilişki kurmasını yasaklıyor. Grupo Salafista de Prédica e Combate, ismi itibarıyla selefi ideolojiye dayanan bir yapılanma olarak dikkat çekiyor. AB’nin TAQA programı genellikle El Kaide ve bağlantılı gruplara yönelik özerk yaptırımları içerdiğinden, bu adımın terörle mücadele bağlamında atıldığı değerlendiriliyor. Avrupa Birliği, son yıllarda terör finansmanını kesmek amacıyla yaptırım listesini düzenli olarak güncelliyor. Bu hamle, AB’nin uluslararası güvenlik tehditlerine karşı finansal araçları kullanma stratejisinin bir parçası. Listeye eklenen diğer kuruluşlar gibi Grupo Salafista de Prédica e Combate de mali kaynaklara erişimini kaybedecek ve uluslararası camiada izole edilecek.

Nijer'in başkenti Niamey'deki Diori Hamani Uluslararası Havalimanı'na 18 Haziran'da düzenlenen cihatçı saldırıda resmi açıklamaya göre 11 asker, 2 sivil ve 22 saldırgan olmak üzere en az 35 kişi yaşamını yitirdi. Savunma Bakanlığı, saldırganların 'etkisiz hale getirildiğini' duyurdu ve olayla bağlantılı yaklaşık 20 şüphelinin gözaltına alındığını bildirdi. Başkentin en stratejik noktalarından birine yönelik bu saldırı, Nijer'deki güvenlik zaafiyetini ve cihatçı grupların eylem kapasitesini bir kez daha gözler önüne serdi. Saldırı, Sahel bölgesindeki istikrarsızlığın başkente kadar sıçrayabileceğini göstermesi bakımından kaygı verici olarak değerlendiriliyor. Nijer, özellikle Mali ve Burkina Faso sınır bölgelerinde yıllardır cihatçı örgütlerle mücadele ediyor. Askeri darbeler ve Fransa ile askeri işbirliğinin gerilmesiyle bölgedeki güvenlik ortamı giderek kırılganlaşırken, bu saldırının yönetim üzerindeki iç ve uluslararası baskıyı artırması bekleniyor.

FEWS NET'in Benin Bağlam Raporu'na göre, Batı Afrika'nın küçük kıyı ülkesi Benin, güneydeki nemli Gine Körfezi'nden kuzeydeki kurak Sahel bölgesine uzanan coğrafyasıyla dikkat çekiyor. Ülke, farklı ekolojik bölgelere ve geçim sistemlerine ev sahipliği yapıyor. Güney Benin, iki yağışlı mevsimden faydalanırken, güçlü pazar entegrasyonu ve nispeten çeşitlendirilmiş geçim kaynakları ile öne çıkıyor. Bu çeşitlilik, ülkenin gıda güvenliği dinamiklerini anlamak için temel oluşturuyor. Raporda, Benin'in iklimsel ve ekolojik farklılıklarının tarımsal üretimi ve kırsal dayanıklılığı nasıl şekillendirdiğine vurgu yapılıyor. Özellikle güneydeki elverişli koşullar, gıda bulunabilirliği ve pazarlara erişim açısından avantaj sağlarken, kuzeydeki Sahel benzeri kurak koşullar farklı risk profilleri yaratıyor.

Nijerya'nın Oyo, Borno, Kebbi, Katsina, Kwara, Zamfara ve Niger eyaletlerinde insan kaçırma olaylarının yaygınlaşması, eyalet polisi kurulması çağrılarını yeniden alevlendirdi. Milletvekilleri, valiler ve duyarlı vatandaşlar, mevcut merkezi polis yapısının derinleşen güvenlik krizine yanıt vermekte yetersiz kaldığını savunarak, yerel düzeyde konuşlanacak bir polis teşkilatının gerekliliğine vurgu yapıyor. Kaçırma vakalarının sıradan olaylara dönüşmesi, halkın can güvenliği endişelerini artırırken, güvenlik politikalarında yapısal değişiklik taleplerini siyasi gündemin üst sıralarına taşıdı. Eyalet polisi tartışması, ülkenin farklı bölgelerindeki asayiş sorunlarına daha hızlı ve etkin müdahale arayışının bir yansıması olarak değerlendiriliyor.