Mali — Diplomatik Gelişmeler

Avrupa'da aşırı hava olaylarının yol açtığı ekonomik kayıp 822 milyar euroyu aştı. Toplam kaybın dörtte biri son dört yılda birikirken, düşük sigorta oranları mali yükü devletlerin üzerine bindirdi. İklim krizinin yarattığı yıkım artık yalnızca çevre politikalarını değil, kamu maliyesini ve küresel finans istikrarını da tehdit ediyor.

Mali ordusu, Nisan ayında El Kaide bağlantılı militanlar ve bir isyancı grubun ülke genelinde düzenlediği saldırılarda esir alınan 82 askerinin Perşembe günü serbest bırakıldığını açıkladı. Dakar kaynaklı habere göre, askerler Nisan ayından bu yana alıkonuluyordu. Serbest bırakılma, Mali'nin karşı karşıya olduğu güvenlik krizinde dikkat çeken bir gelişme olarak kaydedildi. Ancak askerlerin hangi koşullarda veya kimin aracılığıyla serbest bırakıldığına dair ayrıntı paylaşılmadı. Bölgede El Kaide bağlantılı grupların ve isyancı hareketlerin etkinliği sürüyor.

İngiltere’nin Sandbanks bölgesinde emekli muhasebeci Neil Kennedy, Poole Limanı manzaralı eski evini yıkarak yerine yaklaşık 4 milyon sterlin değerinde üç katlı lüks bir konut inşa etti. Ancak inşaat sırasında onaylanan projeye aykırı değişiklikler yapıldığı ortaya çıktı. Komşulardan birinin, güneşlenirken rahatsız olduğu gerekçesiyle şikayette bulunması üzerine yerel yönetim harekete geçti. Yapılan incelemeler sonucunda izinsiz eklemeler tespit edildi ve Kennedy’nin evinin bir kısmının yıkılması gündeme geldi. Kennedy, durumu düzeltmek için geriye dönük izin başvurusunda bulunsa da, karar henüz netleşmedi. Öne çıkan bu anlaşmazlık, İngiltere’de planlama kurallarının katılığını ve lüks konut projelerinde dahi izin süreçlerinin ne denli ciddiye alındığını gözler önüne seriyor. Komşu şikayetinin ayrıntıları (güneşlenme rahatsızlığı) kamuoyunda geniş yankı bulurken, milyonluk evin akıbeti bölgedeki emlak piyasasını da yakından ilgilendiriyor. Uzmanlar, benzer uyuşmazlıklarda mahkemelerin genellikle yerel planlama otoritelerinin yanında yer aldığını, yıkım kararının emsal teşkil edebileceğini belirtiyor.

Mali'de Afrika Kolordusu'na bağlı savaşçılar, kuşatma altındaki bir karakolu altı gün boyunca savundu. Bir subayın açıklamasına göre, çatışmalar sırasında Rus birliklerinden kayıp verilmedi. Olayın kesin tarihi ve konumu belirtilmezken, bu gelişme Rusya'nın Sahel bölgesindeki askeri varlığının devam ettiğini gösteriyor. Afrika Kolordusu, daha önce Wagner Grubu olarak bilinen yapılanmanın yeniden organize edilmiş hali olarak biliniyor. Kuşatmanın hangi gruplar tarafından gerçekleştirildiğine dair bilgi paylaşılmadı; ancak bölgede cihatçı militanların aktif olduğu biliniyor. Rus unsurların kayıp vermeden çıkması, operasyonel kapasiteye işaret etse de bağımsız kaynaklarca doğrulanmadı.

Human Rights Watch, Rusya'ya bağlı paramiliter Afrika Kolordusu'nun Mali'de geçen ay düzenlediği hava saldırılarında, aralarında üç çocuğun da bulunduğu sekiz sivilin hayatını kaybettiğini bildirdi. Örgüt, saldırıları 'hukuka aykırı biçimde ayrım gözetmeyen' olarak nitelendirdi. Olayın ayrıntılarına ilişkin sınırlı bilgi bulunurken, suçlama Rusya'nın Afrika'daki askeri varlığına yönelik eleştirileri yeniden gündeme getirdi. Uluslararası insancıl hukuk ihlalleri bağlamında, bağımsız soruşturma ve hesap verebilirlik talepleri öne çıkıyor.

İtalya'nın Sicilya Adası'nın güney kıyısındaki Casuzze plajında, tatilciler kıyıya vuran alışveriş çantalarında yaklaşık 500-600 bin sterlin (38 milyon TL) değerinde nakit buldu. Görgü tanıkları, banknot destelerini inceleyen insanların görüntülerini kaydetti. Paranın kaynağı ve denize nasıl bırakıldığı belirsizliğini korurken, olay yaz sezonunda plajda büyük bir şaşkınlık yarattı. Polis ekipleri, paranın izini sürmek için soruşturma başlattı. Akdeniz’deki kaçakçılık rotalarına yakınlığıyla bilinen bölgede, bu tür buluntular genellikle yasa dışı faaliyetlerle ilişkilendiriliyor. Yetkililer, nakit paranın kara para aklama veya uyuşturucu ticareti gibi organize suçlarla bağlantılı olabileceği ihtimalini değerlendiriyor. Paranın hukuki süreci ve soruşturmanın detayları ise merak konusu.

ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), yazılım lisanslarını tek bir sözleşme altında toplamak amacıyla Oracle ile yaklaşık 7 milyar dolar değerinde bir anlaşma imzaladı. 10 yıla kadar sürebilecek sözleşme, kurum içindeki sunucu tabanlı yazılımların dağınık satın alımını sona erdirerek maliyetleri düşürmeyi hedefliyor. Bu adım, Pentagon'un bilgi teknolojileri altyapısını modernize etme ve lisans yönetimini merkezileştirme stratejisinin bir parçası olarak görülüyor. Oracle'ın yapay zeka ve bulut çözümleriyle bilinen bir teknoloji devi olması, anlaşmanın gelecekteki savunma dijitalleşmesi projelerine de zemin hazırlayabileceğine işaret ediyor. Sözleşme, savunma bakanlığının uzun vadeli tedarik modelinde değişiklik sinyali verirken, Oracle'a kamu sektöründe önemli bir gelir kapısı açıyor.

Mali'nin kuzeyinde, El Kaide bağlantılı militanlar ile Tuareg liderliğindeki ayrılıkçı bir grubun, hafta sonu bir askeri konvoya pusu düzenlediği bildirildi. İsyancılara yakın bir kaynak, saldırıda 50'den fazla asker ve müttefik Rus savaşçının hayatını kaybettiğini, bazılarının da rehin alındığını öne sürdü. Olay, Mali'nin başkenti Bamako'daki kaynaklarca 20 Temmuz'da duyuruldu. Kuzey Mali, uzun süredir El Kaide ve IŞİD bağlantılı gruplarla Tuareg ayrılıkçılarının eylemlerine sahne oluyor. Fransız güçlerinin bölgeden çekilmesi sonrasında Mali yönetimi, Rus paramiliter güçlerle işbirliğini artırmış ancak güvenlik sorunları devam etmişti. Bu saldırı, hem Mali ordusunun hem de ona destek veren Rus unsurların karşı karşıya kaldığı tehdidi ve bölgedeki istikrarsızlığı yeniden ortaya koyuyor. Saldırıda çok sayıda can kaybı ve esir alınması, ayrılıkçı gruplarla cihatçı örgütler arasındaki taktiksel ittifakın sahadaki sonuçları açısından dikkat çekici. Diplomatik çözüm arayışları belirsizliğini korurken, olayın uluslararası kamuoyunda Mali'deki güvenlik durumuna ilişkin endişeleri artırması bekleniyor.

Hayber-Pahtunhva eyaletinin Bannu ilçesinde bulunan Miryan Polis Karakolu'na Çarşamba gecesi teröristlerce bombalı araçla saldırı düzenlendi. Patlamanın ardından uzun süreli çatışma yaşandı. Saldırıda bir polis memuru şehit oldu, altı güvenlik görevlisi ve dört sivil yaralandı. Saldırı, Pakistan'ın Afganistan sınırındaki aşiret bölgelerinde yıllardır süren militans tehdidinin son örneği olarak kayda geçti. Bölgede, özellikle gece saatlerinde gerçekleşen bu tür eylemler, güvenlik güçlerinin karşı karşıya olduğu zorlukları ve yerleşim alanlarına yönelik riskleri ortaya koyuyor. Yetkililer olayla ilgili soruşturma başlatırken, saldırının sorumluluğunu henüz üstlenen olmadı.

ABD merkezli havacılık girişimi JetZero, Mojave Çölü'nde, kanat ve gövdeyi birleştiren yeni nesil bir yolcu uçağı geliştiriyor. Şirket, bu tasarım sayesinde yakıt tüketiminde yüzde 50'ye varan azalma sağlamayı hedefliyor. Uzun süredir Airbus ve Boeing'in hakimiyetindeki ticari uçak pazarına giriş yapmaya hazırlanan JetZero, farklı aerodinamik yapısıyla dikkat çekiyor. Geleneksel tüp-kanat konfigürasyonundan ayrılan 'karma kanat gövde' (blended wing body) konsepti, havacılık endüstrisinin karbon emisyonlarını azaltma çabalarında yeni bir aşamayı temsil ediyor. Mojave Çölü'ndeki test ve geliştirme faaliyetleri, bölgenin bir havacılık inovasyon merkezi olarak rolünü pekiştiriyor. JetZero'nun henüz netleşmemiş hizmete giriş takvimi, tedarik zinciri ve sertifikasyon süreçlerine bağlı olarak şekillenecek. Buna karşın, mevcut pazar yapısına meydan okuma potansiyeli, sektörde rekabeti artırarak teknolojik ilerlemeyi ve fiyat baskısını tetikleyebilir.

Avrupa Birliği, TAQA yaptırım programı çerçevesinde Abderrahmane Ould El Amar, Iyad Ag Ghaly ve Mohamed Lahbous adlı kişiler ile Al Mouakaoune Biddam, Al Moulathamoun ve The Sentinels adlı örgütleri konsolide finansal yaptırım listesine ekledi. AB resmi referans numaralarıyla duyurulan bu eklemeler, söz konusu kişi ve grupların mal varlıklarının dondurulmasını ve AB vatandaşlarının bunlarla iş yapmasını yasaklamayı hedefliyor. TAQA programı, özellikle Sahel bölgesinde istikrarsızlık yaratan, terör ve insan hakları ihlallerine karışan aktörleri hedef alan bir AB yaptırım rejimidir. İsimleri listeye eklenen kişilerden Iyad Ag Ghaly, Mali’deki Ensar Dine ve Cemaat Nusret el-İslam vel-Müslimin (JNIM) gibi silahlı grupların lideri olarak biliniyor. Lahbous ve Ould El Amar da bölgede faaliyet gösteren diğer militan örgütlerle bağlantılı. Al Mouakaoune Biddam ve Al Moulathamoun, El Kaide bağlantılı gruplar olarak öne çıkarken, The Sentinels ise bölgedeki çatışmalarda aktif bir diğer silahlı örgüttür. Bu yaptırım kararları, AB’nin Sahel’deki güvenlik tehditlerine ve terör ağlarının finansmanına karşı uluslararası çabaları destekleme politikasının bir parçasıdır. Mali, Burkina Faso ve Nijer’deki askeri darbeler ve artan cihatçı şiddet karşısında AB, bu tür listelemelerle diplomatik ve ekonomik baskıyı sürdürmeyi amaçlıyor. Kararın, bölgesel istikrarsızlığın derinleştiği ve insani krizin büyüdüğü bir döneme denk gelmesi dikkat çekiyor.

NASA, Dünya atmosferine girerek yanma riskiyle karşı karşıya olan Neil Gehrels Swift Uzay Teleskobu'nu kurtarmak için tarihte bir ilke imza atıyor. Kısa süre içinde alçalarak atmosferde yanması beklenen teleskobu kurtarmak amacıyla robotik bir uzay görevi başlatılıyor. Operasyonun aylar sürmesi planlanıyor ve ABD'li girişim Katalyst tarafından geliştirilen teknoloji kullanılacak. Bu görev, yörüngedeki bir uyduyu düşmeden önce yakalayıp yönlendirme girişimi olması nedeniyle uzay operasyonlarında yeni bir dönemin kapısını aralıyor. Başarılı olması durumunda, gelecekte benzer risk altındaki uyduların kurtarılması için emsal teşkil edebilir ve uzay çöpü sorununa karşı aktif müdahale yöntemlerini yaygınlaştırabilir. Swift Teleskobu, 2004 yılında fırlatılmasından bu yana gama ışını patlamaları gibi yüksek enerjili gök olaylarını gözlemleyerek astrofiziğe önemli katkılar sağladı. NASA'nın bu hamlesi, bilimsel değeri yüksek bir varlığı korumanın yanı sıra yörüngede robotik servis kabiliyetlerinin test edilmesi açısından da kritik önem taşıyor.

Pakistan'ın Hayber-Pahtunhva eyaletine bağlı Bannu ilçesinde, Haved Polis Karakolu'na dronla saldırı düzenlendi. Saldırganlar, quadcopter tipi bir dron kullanarak karakol arazisine iki patlayıcı bıraktı. Olayda iki Frontier Corps personeli hafif yaralanırken, iki hükümet aracı kısmen hasar gördü. Bannu ilçesinde son dönemde güvenlik olaylarında artış gözleniyor. Bu saldırı, militan grupların dron gibi teknolojileri giderek daha sofistike yöntemlerle kullandığını gösteriyor. Bölgedeki güvenlik güçleri, sınır ötesi tehditlere karşı teyakkuzda. Yetkililer olayla ilgili soruşturma başlatırken, saldırının bölgedeki istikrarı ve sivil güvenliği tehdit eden unsurların varlığını ortaya koyduğu belirtiliyor. Uluslararası toplum, Pakistan'daki terörle mücadele çabalarını desteklerken, dron teknolojisinin kötüye kullanımı yeni bir güvenlik sorunu olarak öne çıkıyor.

ABD Savunma Bakan Yardımcısı Stephen Feinberg, bu hafta Kongre üyeleriyle yaptığı kapalı kapı görüşmelerinde, silahlı kuvvetlerin yaz aylarındaki operasyonlarını sürdürebilmesi için yaklaşık 80 milyar dolarlık ek bütçeye ihtiyaç duyulduğunu iletti. Wall Street Journal’ın konuya yakın kaynaklara dayandırdığı haberi, Milliyet gazetesi tarafından aktarıldı. Feinberg’in uyarısı, mevcut bütçe yetkisinin yakında tükenme riskine işaret ediyor. Eğer Kongre yeni bir bütçe yasası çıkarmazsa, Pentagon’un yaz operasyonları için finansman açığı oluşabilir. Bu durum, ABD’nin yurt içi ve yurt dışı askerî faaliyetlerini doğrudan etkileme potansiyeli taşıyor. Ek bütçe talebi, Washington’da savunma harcamalarına ilişkin süregelen siyasi tartışmaların ortasında geldi. Kongre’nin bu talebi karşılayıp karşılamayacağı, hem iç siyaset dinamiklerine hem de uluslararası taahhütlere bağlı olarak şekillenecek. Talebin büyüklüğü, Pentagon’un karşı karşıya kaldığı mali baskının boyutunu ortaya koyuyor.

15 Haziran Dünya Yaşlı İstismarı Farkındalık Günü kapsamında Birleşmiş Milletler, 60 yaş ve üzeri nüfusun hızla arttığına dikkat çekerek 2030 yılına kadar bu yaş grubunun genç nüfusu geride bırakacağını bildirdi. BM verilerine göre, her 6 yaşlıdan biri fiziksel, psikolojik ya da maddi istismara maruz kalıyor. Yaşlı nüfusun yükselişiyle istismar vakalarının artabileceği uyarısında bulunan BM, 2026 yılı için belirlenen “Farkındalık” temasıyla toplumsal bilincin güçlendirilmesini hedefliyor. Uluslararası düzeydeki farkındalık kampanyalarıyla, yaşlılara yönelik ihmal ve kötü muamelenin önlenmesi amaçlanıyor.