Endonezya — Diplomatik Gelişmeler

ABD Jeolojik Araştırma Merkezi (USGS), Endonezya'nın Flores bölgesinin 68 kilometre kuzeybatısında 7.7 büyüklüğünde bir deprem kaydedildiğini açıkladı. Deprem, yerin 10 kilometre derinliğinde meydana geldi ve ardından aynı bölgede 5.6 ile 6.1 büyüklüğünde artçı sarsıntılar yaşandı. Depremin ardından tsunami uyarısı yapıldığı bildirildi. Bölgeden gelen ilk görüntülerde çok sayıda evin yıkıldığı aktarıldı. Milliyet'in haberine göre deprem Flores bölgesini etkiledi.

Endonezya'nın Doğu Nusa Tenggara eyaletinde 7,7 büyüklüğünde deprem meydana geldi. Deprem ve artçı sarsıntılar evleri, binaları ve köprüleri yıktı; bölge, ülkenin 2022'den bu yana yaşadığı en ağır felaketle karşı karşıya kaldı. 39 yaşındaki Maria Florida Nogo Kelen, sarsıntılar sürerken acil ameliyatla kızını doğurdu. Sağlık durumu kötüleşen anne, depreme rağmen doğumu tamamladı ve minnettar olduğunu ifade etti. Doğum, afetin insani boyutunu gözler önüne serdi.

Endonezya'nın Sumatra adasındaki Tembilahan kasabasında yetişkin bir uzun kuyruklu makak maymunu, iki hafta boyunca 18 kişiye rastgele saldırdı. Isırma ve tırmalama yoluyla yaralananlar arasında çocuklar ve yaşlılar da bulunuyor. Maymunun kurbanlarını çoğunlukla yalnızken hedef aldığı belirtildi. Artan saldırılar üzerine onlarca okul güvenlik endişesiyle eğitime ara verdi. Hayvan yakalama ekipleri tarafından düzenlenen operasyonla maymun ele geçirildi. Yetkililer, saldırıların nedenine ilişkin inceleme başlatırken, bölgede insan-yaban hayatı çatışmasının sık yaşandığına dikkat çekildi. Olayın ardından yaralılara tıbbi müdahale yapıldığı ve kuduz riskine karşı gerekli önlemlerin alındığı bildirildi. Bölge sakinleri maymunun yakalanmasıyla rahat bir nefes alırken, yerel yönetim benzer vakaların önüne geçmek için yaban hayatı kontrol tedbirlerini gözden geçirecek.

ABD Jeolojik Araştırma Kurumu (USGS) verilerine göre, Endonezya’nın Sumatra Adası açıklarında 4.5 ve 4.9 büyüklüğünde iki deprem kaydedildi. İlk deprem, Pariaman’ın 143 km batısında, 46,8 km derinlikte meydana gelirken; ikinci deprem Bandar Lampung’un 208 km güneybatısında, 23,7 km derinlikte gerçekleşti. Depremlerin can veya mal kaybına yol açtığına dair henüz bir bildirim yapılmadı. Her iki sarsıntı da deniz tabanında oluştuğu için kıyı bölgelerinde hafif hissedilmiş olabilir, ancak tsunami uyarısı yayımlanmadı. Endonezya, Pasifik Ateş Çemberi üzerinde yer alan aktif bir deprem kuşağında bulunuyor. Bu büyüklükteki depremler bölgede sıklıkla görülüyor ve genellikle yıkıcı etkilere neden olmuyor. Yetkililer gelişmeleri izlemeye devam ediyor.

Batılı enerji devlerinin Güneydoğu Asya'dan çekilmesiyle 21 milyar dolarlık Abadi Masela LNG projesi, Endonezya, Malezya ve Japonya'yı birbirine bağlayan yeni bir enerji ittifakının temelini atıyor. Proje, Asya ülkelerinin enerji arz güvenliğini kendi aralarında oluşturdukları dayanıklı yapılarla sağlama yönündeki jeopolitik kaymayı simgeliyor. Masela Bloku, Endonezya'nın doğusundaki Arafura Denizi'nde yer alıyor ve bölgenin en büyük keşfedilmemiş gaz rezervlerinden birini barındırıyor. Uzun süren müzakerelerin ardından proje, Japon ve Malezyalı ortakların katılımıyla ilerliyor. Bu iş birliği, sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinde Asya içi entegrasyonu derinleştirirken, geleneksel Batı merkezli enerji akışlarına alternatif oluşturuyor. Hint-Pasifik'te artan enerji rekabeti ve arz kesintisi riskleri göz önüne alındığında, Masela projesi yalnızca ticari bir yatırım değil, aynı zamanda bölgesel enerji diplomasisinin somut bir adımı olarak değerlendiriliyor. Projenin hayata geçmesi, Endonezya ve ortaklarının küresel LNG piyasasında söz sahibi olma kapasitesini artıracak ve Asya'nın enerji haritasını yeniden şekillendirecek.

ABD Jeolojik Araştırma Kurumu (USGS) verilerine göre, Endonezya’nın farklı bölgelerinde büyüklükleri 4.5 ile 6.2 arasında değişen çok sayıda deprem meydana geldi. En büyük sarsıntı, Tobelo’nun 58 km batısında 120,9 km derinlikte kaydedilen 6.2 büyüklüğündeki deprem oldu; PAGER uyarı seviyesi yeşil (düşük risk) olarak belirlendi. Ayrıca Gorontalo açıklarında 5.3, Tambolaka yakınlarında 5.1 ve Abepura’nın batısında 5.1 büyüklüğünde depremler yaşandı. Sarsıntıların derinlikleri 10 km ile 152 km arasında değişirken, çoğu orta ve büyük derinlikte gerçekleşti. Endonezya, Pasifik Ateş Çemberi üzerinde yer alması nedeniyle sık sık sismik hareketliliğe sahne oluyor. Söz konusu deprem serisi, ülkenin kuzeydoğusundaki Halmahera ve Sulawesi çevresi ile batıdaki Sumatra ve Papua bölgelerini kapsayan geniş bir alana yayıldı. Yetkililerden anında bir hasar veya can kaybı bildirimi gelmezken, düşük nüfus yoğunluğu ve derin odak noktaları olası etkileri sınırlamış görünüyor. Bölge, levha hareketlerinin yoğun olduğu karmaşık tektonik yapısıyla biliniyor.

Endonezya'nın Papua bölgesinde ayrılıkçı isyancılar, Amerikalı pilot Nicholas F. Goselin'i vurarak öldürdü ve sivil uçağını ateşe verdi. Batı Papua Ulusal Kurtuluş Ordusu sözcüsü, saldırının ABD ve Endonezya hükümetlerine bir 'mesaj' niteliği taşıdığını açıkladı. Olay, bölgedeki düşük yoğunluklu bağımsızlık mücadelesinin son dönemdeki en dikkat çekici tırmanışlarından biri oldu. Endonezya güvenlik güçleri, saldırının hemen ardından bölgeye intikal ederek pilotun cesedini Cuma günü tahliye etti. Habema Müşterek Operasyon Komutanlığı personeli, engebeli arazide gerçekleştirilen operasyonla naaşı bulunduğu yerden çıkardı. ABD Büyükelçiliği, pilotun naaşının Cakarta'ya nakli için Endonezya makamlarıyla koordinasyon halinde çalışıyor. Gelişme, zengin doğal kaynaklara sahip ancak uzun süredir şiddet olaylarıyla sarsılan Papua'daki güvenlik durumunun uluslararası boyutunu bir kez daha gözler önüne serdi.

ABD Hazine Bakanlığı OFAC, El-Haramain Vakfı'nın Endonezya şubesini terör yaptırım listesine ekleyerek süreci başlattı. Kısa süre sonra Avrupa Birliği, TAQA yaptırım programı kapsamında, Endonezya bağlantılı 17 kişi ve üç kuruluşu konsolide finansal yaptırım listesine aldı. Listede, 2002 Bali saldırılarının planlayıcılarından Hambali, Cemaat İslamiye mensubu Abu Jibril Abdurrahman ve terör finansmanıyla suçlanan Jemmah Anshorut Tauhid (JAT) örgütü öne çıkıyor. Söz konusu kişi ve kuruluşlar, Güneydoğu Asya'da El Kaide ve IŞİD bağlantılı ağlarla ilişkilendiriliyor. Yaptırımlar mal varlıklarını dondurma ve seyahat yasağı gibi kısıtlamalar içeriyor. Özellikle Mujahidin Indonesia Timor ve Indonesia Hilal Ahmar Society for Syria gibi yapıların listeye eklenmesi, insani yardım kisvesi altında fon toplama faaliyetlerine yönelik uluslararası baskının arttığını gösteriyor. ABD ve AB'nin eşgüdümlü adımları, Endonezya kaynaklı terör ağlarının küresel finansmana erişimini kesmeyi amaçlıyor. Bu hamle, bölgedeki istikrarsızlığa karşı çok taraflı güvenlik iş birliğinin somut bir yansıması olarak değerlendiriliyor.

27 Haziran 2026’da Jakarta’da gerçekleşen Uluslararası MSME Günü etkinliğinde ASEAN, mikro, küçük ve orta ölçekli işletmelerin (MSME) bölgesel ekonomik büyüme, yenilikçilik ve dayanıklılık açısından taşıdığı öneme dikkat çekti. Açıklamada, MSME’lerin sürdürülebilir kalkınmanın itici gücü olduğu vurgulanarak, bu işletmeleri destekleme konusundaki bölgesel kararlılık yinelendi. Avrupa Birliği-ASEAN Sürdürülebilir Bağlantısallık iş birliği kapsamında, MSME’lerin yeşil dönüşüm ve dijitalleşme süreçlerine entegrasyonuna yönelik girişimlerin devam ettiği bildirildi. ASEAN, küçük işletmelerin karşılaştığı yapısal zorlukların aşılması için uluslararası ortaklıkların önemini koruduğunun altını çizdi.

Endonezya Yolsuzlukla Mücadele Komisyonu (KPK), geçtiğimiz hafta aralarında dönemin bakan yardımcısı Silmy Karim'in de bulunduğu sekiz üst düzey göçmenlik yetkilisini, vize işlemlerinde 8 milyon dolar tutarında yolsuzluk yaptıkları iddiasıyla tutukladı. Skandal, ülkenin yabancı yetenek ve yatırımcı çekme hedeflerine gölge düşürürken, Güneydoğu Asya'nın en büyük ekonomisine duyulan güveni daha da zayıflatabilir. Endonezya, ekonomik büyümeyi hızlandırmak için yabancı sermaye ve nitelikli işgücüne ihtiyaç duyuyor. Ancak bu tür yolsuzluk vakaları, bürokrasideki şeffaflık eksikliğini gözler önüne sererek potansiyel yatırımcıları caydırabilir. Gözlemciler, skandalın Endonezya'nın uluslararası arenadaki imajını zedeleyebileceği ve reform çabalarına zarar verebileceği uyarısında bulunuyor.

Filipinler'in güneyindeki Mindanao Adası açıklarında Pazartesi günü meydana gelen 7,8 büyüklüğündeki deprem, bölgede ciddi yıkıma yol açtı. Son verilere göre 41 kişi hayatını kaybetti, 450'den fazla kişi yaralandı ve binlerce kişi yerinden oldu. Tsunami uyarısı kaldırılsa da, artçı sarsıntılar sürüyor ve hasar gören altyapı nedeniyle bazı kırsal topluluklarla iletişim kesilmiş durumda. Sağlık hizmetleri, hasar gören hastaneler yerine çadırlarda yürütülüyor; bir kadının depremin hemen ardından kurulan geçici sağlık biriminde doğum yapması, insani krizin boyutunu gözler önüne seriyor. Arama kurtarma ekipleri enkaz altında kalanlara ulaşmaya çalışırken, hükümet acil yardım malzemelerinin dağıtımı için uluslararası ortaklarla koordinasyon halinde. Filipinler, Pasifik Ateş Çemberi üzerinde yer aldığı için sık sık deprem ve volkanik faaliyetlerle karşı karşıya kalıyor. Uzmanlar, bölgedeki yapı stokunun depreme dayanıklılığının yetersiz olduğuna dikkat çekiyor. Ekonomik faaliyetlerin aksaması ve tarım alanlarındaki zarar, yerel ekonomi üzerinde orta vadeli etkiler yaratabilir. Uluslararası toplumdan gelen yardım teklifleri, afetin yol açtığı insani ihtiyaçların karşılanmasında kritik rol oynayacak.

Filipinler’in güneyindeki Mindanao Adası açıklarında pazartesi günü meydana gelen 7.8 büyüklüğündeki deprem, 41 kişinin ölümüne neden oldu. Yolların çökmesiyle bazı bölgeler ulaşıma kapanırken, binlerce kişi evlerini terk etmek zorunda kaldı. Hasar gören hastaneler yüzünden yaralılar çadırlarda tedavi altına alınıyor. Arama kurtarma çalışmaları sürerken, yetkililer can kaybının artabileceğini belirtiyor. Deprem, bölgedeki altyapının kırılganlığını ve afetlere hazırlık kapasitesinin sınırlarını ortaya koydu.

Filipinler'in güneyindeki Mindanao Adası açıklarında 7.8 büyüklüğünde bir deprem meydana geldi. Sarsıntılar General Santos kentinde bir binanın çökmesine, yolların kapanmasına ve çok sayıda ev ile iş yerinin hasar görmesine yol açtı. Ayrıca bir köy toprak kayması sonucu kısmen gömüldü. En son verilere göre en az 35 kişi yaşamını yitirdi, 134 kişi yaralandı. Bölgede elektrik ve diğer altyapı hizmetlerinde kesintiler devam ederken, 200'ün üzerinde artçı sarsıntı kaydedildi. Kurtarma ekipleri enkaz altında kalanlara ulaşmaya çalışıyor.

Filipinler’in güney kıyılarında dün yerel saatle 07.37’de 7.8 büyüklüğünde bir deprem meydana geldi. Açık denizde gerçekleşen sarsıntı, bölgede paniğe yol açtı ve halkı sokaklara döktü. Çoğu hasar gören binalarda olmak üzere en az 32 kişi hayatını kaybetti, 200’den fazla yaralı ve 12 kayıp bildirildi. Sarsıntının ardından kıyı kesimlerinde yer yer bir metreyi aşan dalgalar gözlendi. Filipinler, Pasifik Ateş Çemberi üzerindeki konumu nedeniyle sık sık deprem ve volkanik faaliyetlerle karşı karşıya kalıyor. Uzmanlar, bu büyüklükteki bir depremin bölgedeki yapı stoğuna ve altyapıya ciddi zarar verme potansiyeline dikkat çekiyor. Kurtarma ekipleri enkaz altında kalanlara ulaşmaya çalışırken, yetkililer hasar tespit çalışmalarını sürdürüyor. Uluslararası yardım kuruluşları gelişmeleri yakından izlerken, depremin ekonomik etkilerinin önümüzdeki günlerde netleşmesi bekleniyor. Bölge halkı olası artçı sarsıntılara karşı uyarıldı. Filipinler hükümeti, kriz masası oluşturarak arama kurtarma ve yardım faaliyetlerini koordine ediyor.

Endonezya hükümeti, Papua eyaletinde yasa dışı altın madenciliği yapan sekiz kişinin silahlı kişilerce öldürüldüğünü duyurdu. Batı Papua Ulusal Kurtuluş Ordusu (TPNPB) sözcüsü, saldırıyı üstlenerek hedefteki kişilerin "yasa dışı altın madencisi kılığına girmiş asker veya polisler" olduğunu iddia etti ve eylemi "temizlik operasyonu" olarak nitelendirdi. Olayın tam zamanı ve yeri bağımsız kaynaklarca doğrulanamadı. Papua'daki ayrılıkçı çatışmalar onlarca yıldır sürüyor; özellikle maden bölgeleri, isyancı gruplar ile güvenlik güçleri arasında stratejik mücadele alanı haline gelmiş durumda. TPNPB daha önce de madencilik faaliyetlerini askeri varlık olarak değerlendirip tehdit etmişti. Uluslararası toplum, bölgede artan şiddet ve sivil kayıplara ilişkin Endonezya'yı şeffaflığa davet ederken, hükümet sorumluların yakalanması için operasyon başlatıldığını belirtiyor. Analistler, bu tür saldırıların Papua'nın hassas siyasi dengesini daha da kırılganlaştırabileceği uyarısında bulunuyor.