Şili — Diplomatik Gelişmeler

Kuzey Carolina'da büyük jüri, 18 Mayıs'ta San Diego'daki bir camide üç kişinin ölümüyle sonuçlanan saldırıya yardım ve yataklık ettiği şüphesiyle 17 yaşındaki bir kızı suçladı. Suçlamanın temeli, saldırının canlı videosunun kaydedilmesi ve dağıtılması olarak açıklandı. Forsyth County Bölge Savcısı Jim O'Neill, davanın eyalet düzeyinde açıldığını ve bu kararın Kuzey Carolina yasalarına dayandığını belirtti. Dava, şiddet olaylarının görüntülerini kaydedip yaymanın hukuki sonuçlarına ilişkin tartışmaları gündeme getiriyor.

Nepal-Çin sınırında yaşanan ölümcül sel felaketinin ardından sosyal medyada, felaketle ilişkilendirilen çok sayıda yanıltıcı ve sahte görüntü dolaşıma girdi. Bu içerikler arasında yapay zekâ ile üretilmiş sahneler ile Hindistan, Şili ve Alaska'dan alınmış eski görüntülerin yeniden paylaşıldığı tespit edildi. Bazı paylaşımlar milyonlarca görüntülenmeye ulaşırken, trajedinin kolay etkileşim ve tıklama amacıyla istismar edildiği belirtiliyor. Yanıltıcı içeriklerin hızla yayılması, afet bölgesindeki bilgi akışını kirleterek kurtarma ve yardım çalışmalarına ilişkin kamuoyu algısını bozma riski taşıyor. Nepal-Çin sınır bölgesindeki coğrafi koşullar ve artan ölü sayısı, krizin ciddiyetini artırırken; sosyal medya platformlarının doğrulama mekanizmaları bu tür dezenformasyon karşısında yetersiz kalıyor. Afet dönemlerinde teyit edilmemiş görüntülerin paylaşılması, toplumsal paniği derinleştiriyor.

Şili'de etkili olan şiddetli fırtına ve yol açtığı seller sonucu iki kişi hayatını kaybetti. Bu felaket, Güney Amerika ülkesinde yaygın hasara neden olan bir başka ölümcül fırtınanın üzerinden henüz birkaç hafta geçmişken meydana geldi. Ardışık şiddetli hava olayları, ülkenin aşırı iklim koşullarına karşı kırılganlığını gözler önüne sererken, acil durum ekipleri bölgede müdahale çalışmalarını sürdürüyor. Yetkililer, tekrarlayan sellerin altyapı üzerinde baskı oluşturduğu ve can kaybı riskini artırdığı uyarısında bulunuyor.

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, yeni Genel Sekreteri seçme sürecinde ilk gayri resmi oylamayı (straw poll) Perşembe günü gerçekleştirdi. Yedi adayın yarıştığı oylamada, Kosta Rika'nın eski Cumhurbaşkanı Yardımcısı Rebeca Grynspan erken bir liderlik elde etti. 15 üyeli Konsey'deki büyükelçiler, oylama sonuçları hakkında ayrıntılı bilgi vermedi. Bu tür straw polller, adayların destek düzeyini ölçmek amacıyla yapılır ve bağlayıcı bir nitelik taşımaz. Seçim sürecinin ilerleyen aşamalarında, daimi üyelerin veto yetkisi belirleyici olacak. Genel Sekreterlik makamı, küresel diplomasi ve kriz yönetimindeki merkezi rolü nedeniyle uluslararası toplum için büyük önem taşıyor. Grynspan'ın ilk turda öne çıkması, Latin Amerika kökenli adaylara yönelik bölgesel desteğin bir yansıması olarak değerlendiriliyor.

ABD Jeolojik Araştırma Kurumu (USGS), Şili'de üç ayrı deprem kaydetti. En şiddetli sarsıntı Valparaíso'nun 52 km kuzey-kuzeybatısında, 5.1 büyüklüğünde ve 26 km derinlikte meydana geldi. Diğer iki deprem ise Coquimbo'nun 27 km güneyinde 4.8 (54 km derinlik) ve Ollagüe'nin 106 km doğu-güneydoğusunda 4.5 (203 km derinlik) olarak ölçüldü. Şili, Pasifik Ateş Çemberi üzerindeki konumu nedeniyle sık sık sismik hareketliliğe sahne oluyor. Bu büyüklükteki depremler genellikle ciddi hasara yol açmasa da, kıyı ve iç bölgelerde yaşayanlar için deprem bilincinin sürekli canlı tutulması gerekiyor. Yetkililerden olaylara ilişkin henüz bir hasar veya can kaybı bildirimi yapılmadı. Sarsıntıların farklı derinliklerde gerçekleşmesi, Nazca levhasının Güney Amerika levhasının altına dalma sürecindeki değişken gerilim birikimine işaret ediyor. Uzmanlar, bu tür orta ölçekli depremlerin büyük bir felaketin habercisi olarak değerlendirilemeyeceğini ancak bölgenin yüksek sismik risk altında olduğunu vurguluyor.

ABD Jeolojik Araştırma Kurumu (USGS) verilerine göre Şili’nin çeşitli bölgelerinde büyüklükleri 4.5 ile 5.1 arasında değişen sekiz deprem meydana geldi. Sarsıntılar Ollagüe, Lebu, Ovalle, Coquimbo ve La Ligua çevresinde yoğunlaşırken, derinlikler 10 kilometre ile 171 kilometre arasında farklılık gösterdi. Depremlerin bir kısmı kara içinde, bir kısmı ise deniz açıklarında gerçekleşti. Şili, Pasifik Ateş Çemberi üzerindeki konumu nedeniyle sık sık sismik hareketliliğe sahne oluyor. Bu depremler de ülkenin farklı tektonik bölgelerinde gerilimin sürdüğüne işaret etti. USGS kayıtlarında, sarsıntılara bağlı herhangi bir can veya mal kaybı bilgisine yer verilmedi. En derin deprem 171 kilometre ile Ollagüe yakınlarında, en sığ olanlar ise 10 kilometre derinlikteki kıyı açıklarındaki sarsıntılar oldu. Orta büyüklükteki bu depremler, bölgede günlük yaşamı etkileyecek düzeyde hasar oluşturmasa da, Şili’nin sürekli izlenen aktif depremselliğini bir kez daha ortaya koydu.

Venezuela'da geçtiğimiz hafta meydana gelen iki yıkıcı depremin ardından, yedi katlı bir binanın enkazı altında kalan 43 yaşındaki güvenlik görevlisi Hernan Gil, tam bir hafta (168 saat) sonra hâlâ hayatta. Umutların tükendiği bir anda gelen bu haber, bölgede yeni bir kurtarma operasyonu başlattı. Yedi farklı ülkeden ekipler, enkaz altındaki Gil'i kurtarmak için yoğun çaba harcıyor. Operasyon, deprem sonrası uluslararası iş birliğinin önemini gösterirken, uzun süreli enkaz altında kalma vakalarının nadirliği nedeniyle dikkat çekiyor. Gil'in sağlık durumu ve kurtarma çalışmalarının seyri yakından takip ediliyor.

Venezuela'nın Catia La Mar kıyı bölgesinde 24 Haziran'da meydana gelen iki deprem, yedi katlı bir binayı yerle bir etti. Enkaz altında kalan 43 yaşındaki güvenlik görevlisi Hernan Gil, çalıştığı binadaki kulübesinde sıkıştı. Depremlerin üzerinden bir hafta geçmesine rağmen Gil'in hayatta olduğu belirlendi ve yüzlerce kurtarma görevlisi, Çarşamba gecesi geç saatlere kadar onu kurtarmak için çalıştı. AFP muhabirinin tanıklık ettiği operasyon, bölge genelinde büyük yıkıma yol açan felaketin ardından nadir bir umut ışığı olarak görülüyor. Yetkililer, enkaz altında bir hafta hayatta kalmanın olağanüstü olduğunu belirtirken, kurtarma ekiplerinin hassas çalışması sürüyor. Gil'in kurtarılması halinde, depremin yaralarını sarmaya çalışan ülkede moral kaynağı olması bekleniyor.

Şili merkezli Topos Chile kurtarma grubunun lideri Francisco Lermanda, 24 Haziran’da Venezuela’nın La Guaira eyaletinde meydana gelen ikiz depremlerin ardından bölgede görev yapan ekiplerinin askerler tarafından taciz edildiğini öne sürdü. Resmî açıklamalara göre depremlerde en az 1.943 kişi hayatını kaybetti. Venezuela makamları suçlamalarla ilgili henüz bir yorumda bulunmadı. Uluslararası yardım misyonlarının güvenliğine dair soru işaretleri yaratan bu iddia, afet bölgesindeki askerî varlığın sivil kurtarma çalışmaları üzerindeki etkisini gündeme getiriyor. İki ülke arasındaki diplomatik ilişkiler, yardım ekiplerine yönelik bu tür engellerle karşılaşılması hâlinde gerilim yaşayabilir. Bölgedeki kurtarma faaliyetlerinin koordinasyonu ve uluslararası ekiplerin işleyişi, depremzedelere yardım ulaştırılmasında kritik önem taşıyor. Olayın doğrulanması, Venezuela’daki insani yardım operasyonlarının karşılaştığı zorluklara ışık tutabilir.

ABD Hazine Bakanlığı’na bağlı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC), Şili merkezli HAVANATUR CHILE S.A. şirketini Özel Olarak Belirlenmiş Vatandaşlar (SDN) listesine dahil etti. Şirket, Küba yaptırım programı kapsamında hedef alındı. HAVANATUR CHILE S.A., Küba devletine ait turizm sektörüyle bağlantılı bir kuruluş olarak biliniyor. Bu adım, Washington’un Küba’ya uyguladığı ekonomik baskının bir parçası olarak değerlendiriliyor. ABD, Küba yönetimine gelir sağlayan turizm, enerji gibi sektörleri hedef alan yaptırımları genişletmeye devam ediyor. OFAC’ın kararı, HAVANATUR’un ABD yargı alanındaki varlıklarını dondurmayı ve ABD kişi ve kurumlarıyla işlem yapmasını yasaklamayı öngörüyor. Küba’ya yönelik yaptırım rejimi, özellikle insan hakları ihlalleri ve Venezuela’daki Maduro hükümetine verdiği destek gerekçesiyle sıkılaştırılmıştı. Bu gelişme, bölgede ABD ile Küba ve müttefikleri arasındaki gerilimi daha da artırabilecek bir unsur olarak görülüyor.

Venezuela’da çarşamba akşamı yaklaşık 40 saniye arayla 7,2 ve 7,5 büyüklüğünde iki deprem meydana geldi. Depremler sonucu can kaybı 920’ye yükseldi, Birleşmiş Milletler 50 binden fazla kişinin kayıp olduğunu açıkladı. Arama kurtarma ekipleri enkaz altındaki insanlara ulaşmak için yoğun çaba sarf ediyor; yüksek kayıp sayısı, depremin yarattığı yıkımın büyüklüğünü ortaya koyuyor.

Şili makamları, Avrupa'ya gönderilmek üzere hazırlanan kereste yüklü konteynerlerde rekor miktarda uyuşturucu buldu. Savcılık, deniz polisi ve gümrük birimlerinin ortak operasyonuyla 1080 ton keresteye el konulurken, bu kerestelerin içine gizlenmiş 100 tondan fazla uyuşturucu madde tespit edildi. Ele geçirilen maddelerin piyasa değerinin 8,3 milyar doları aştığı açıklandı. Operasyon, uluslararası uyuşturucu kaçakçılığıyla mücadelede Şili'nin en büyük başarılarından biri olarak kayıtlara geçti. Kereste sevkiyatlarının yasa dışı madde taşımacılığı için paravan olarak kullanılması, organize suç örgütlerinin ticaret yollarını nasıl istismar ettiğini bir kez daha gözler önüne serdi. Yetkililer, soruşturmanın çok boyutlu olarak sürdüğünü ve Avrupa bağlantılı ağların mercek altında olduğunu belirtti.

İtalya'nın Santiago Büyükelçiliği, 2 Haziran'da İtalyan Cumhuriyeti'nin 80. kuruluş yıldönümü dolayısıyla bir resepsiyon düzenledi. Etkinliğe Şili Dışişleri Bakanı Francisco Pérez Mackenna, Anayasa Mahkemesi Başkanı Daniela Marzi, Ulusal Savcı Angel Valencia ve Vatikan Büyükelçisi Başpiskopos Kurian Mathew V gibi üst düzey yetkililer katıldı. Resepsiyon, iki ülke arasındaki diplomatik ilişkilerin ve dostluğun bir göstergesi olarak öne çıktı. İtalya'nın ulusal günü vesilesiyle düzenlenen bu tür etkinlikler, karşılıklı bağların pekiştirilmesi ve kültürel etkileşimin sürdürülmesi açısından önem taşıyor. Etkinlik, Şili'deki İtalyan toplumu ile ev sahibi ülke arasındaki yakın iş birliğini de yansıtıyor. İtalya ve Şili, tarihsel olarak çeşitli alanlarda iş birliği yapmış olup, bu kutlama diplomatik takvimin önemli bir parçası olarak değerlendiriliyor.