Kanada — Diplomatik Gelişmeler

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Kanada Başbakanı Mark Carney ile bir telefon görüşmesi gerçekleştirdi. Görüşmede iki ülke arasındaki ikili ilişkilerin yanı sıra bölgesel ve küresel meseleler ele alındı. Erdoğan, yaklaşan NATO Zirvesi'nde müttefikler arasındaki iş birliğinin kuvvetlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti. Kanada, NATO'nun önemli müttefiklerinden biri olarak Türkiye ile özellikle savunma, ticaret ve diplomatik alanlarda ilişkilere sahip. Bu görüşme, iki ülkenin küresel güvenlik mimarisindeki rollerini yeniden teyit etme ve NATO çerçevesindeki dayanışmayı artırma çabası olarak değerlendiriliyor. Bölgesel istikrarsızlıklar ve artan jeopolitik rekabet ortamında, liderlerin karşılıklı diyalog kanallarını açık tutma kararlılığı, hem ikili hem de çok taraflı platformlarda iş birliğinin sürdürüleceğine işaret ediyor.

Amerika Birleşik Devletleri, Meksika ve Kanada ile yürürlükte olan Kuzey Amerika ticaret anlaşmasını (USMCA) mevcut haliyle uzatmayı reddetti. Free Malaysia Today'in haberine göre, bu karar analistler tarafından anlaşmanın sona ereceği şeklinde yorumlanmıyor; zira 2024'te neredeyse 2 trilyon dolara ulaşan ticaret hacmi, tarafların anlaşmayı bir şekilde sürdüreceğini gösteriyor. USMCA, 2020'de NAFTA'nın yerini alarak yürürlüğe girmişti. ABD'nin mevcut metni uzatmama kararı, gözden geçirme döneminde yeni taleplerin masaya getirileceğine işaret ediyor. Uzmanlar, otomotiv ve tarım başta olmak üzere birçok sektörü etkileyen anlaşmanın, derin ekonomik entegrasyon nedeniyle revize edilerek de olsa korunacağını öngörüyor. Küresel ticaret gerilimlerinin arttığı bir dönemde gelen bu adım, kısa vadede belirsizlik yaratsa da, Kuzey Amerika tedarik zincirlerinin sürekliliği ve üç ülkenin ortak çıkarları, nihai bir çözümü zorunlu kılıyor.

ABD Hazine Bakanlığı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC), iki Kanada merkezli kuruluşu, PRENSA LATINA CANADA LTD. ve 2904977 CANADA, INC.'i, Küba yaptırım programı kapsamında Özel Olarak Belirlenmiş Vatandaşlar (SDN) listesine dahil etti. Bu adım, söz konusu şirketlerin ABD'deki varlıklarını donduruyor ve ABD vatandaşları ve şirketleri ile her türlü işlemi yasaklıyor. Söz konusu yaptırımlar, ABD'nin Küba'ya yönelik onlarca yıllık ekonomik ambargosunun bir uzantısı olarak değerlendiriliyor. Kanada'da kayıtlı bu kuruluşların hedef alınması, Washington'un Küba ile bağlantılı olduğu düşünülen yabancı tüzel kişilikleri de ambargo kapsamına aldığını gösteriyor. Her iki şirketin de tam olarak hangi faaliyetler nedeniyle listeye eklendiğine dair resmi bir açıklama yapılmazken, söz konusu gelişme ABD-Kanada ilişkilerinde de yankı bulabilir.

Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi CERN'deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı (LHC), Pazartesi günü dört yıl sürecek kapsamlı bir yükseltme çalışması için kapatılıyor. Cenevre yakınlarında 27 kilometrelik dairesel tünele sahip dünyanın en güçlü parçacık hızlandırıcısı olan LHC'nin çarpışma kapasitesi önemli ölçüde artırılacak. Yükseltme sonrasında proton demetlerinin yoğunluğu ve çarpışma frekansı yükseltilerek, evrenin en büyük gizemlerinden biri olan karanlık maddenin izi sürülecek. 2026'da yeniden başlatılması planlanan LHC, yeni keşiflere kapı aralama potansiyeliyle fizik dünyasında dikkatle takip ediliyor.

Kanada Uluslararası Ticaret Bakanı Maninder Sidhu, Cuma günü Reuters'a verdiği demeçte, Kanada ve Japonya'nın kritik maden projelerinde işbirliği ve olası bir ortak stoklama planını değerlendirdiğini söyledi. İki G7 üyesi ülke, bu adımla Çin'in küresel kritik mineraller piyasasındaki ezici hakimiyetini kırmayı amaçlıyor. Küresel yeşil enerji dönüşümü ve ileri teknoloji üretimi için vazgeçilmez olan lityum, kobalt ve nadir toprak elementleri gibi minerallerin çıkarım ve işlenmesinde Çin belirleyici bir role sahip. Bu durum, arz güvenliğini risk altında gören Batılı ekonomileri yeni ortaklıklara yöneltiyor. Kanada'nın geniş maden rezervleri ile Japonya'nın teknolojik uzmanlığının birleşmesi, iki ülke arasındaki stratejik bağı güçlendirirken, alternatif tedarik zincirlerinin oluşmasına da katkı sağlayabilir.

Falkland Adaları Hükümeti, bu hafta Panama'da düzenlenen Amerikan Devletleri Örgütü (OAS) Genel Kurulu'nda Kanada'nın adalıların kendi kaderini tayin hakkını kamuoyu önünde desteklemesini talep etti. Geçen hafta iki Yasama Meclisi üyesi, Küresel İlişkiler yetkilileri ve parlamenterlerle görüşmek üzere Ottawa'ya giderek Kanada'dan bu yönde bir adım atmasını istedi. Adalılar, OAS platformunda seslerini duyurarak İngiltere ile Arjantin arasında egemenlik tartışmalarının gölgesinde kalan haklarını uluslararası kamuoyunun dikkatine sunmayı amaçlıyor. Bu girişim, Falkland Adaları'nın kendi geleceğini belirleme iradesinin bölgesel bir forumda tanınması açısından diplomatik bir sınav niteliğinde.

Hindistan'dan Kanada'ya eğitim için giden 24 yaşındaki uluslararası öğrenci Amitoj Kaur, Nova Scotia eyaletinin Bridgewater kasabasındaki bir apartman yangınında hayatını kaybetti. Kaur, yangının tek can kaybı olurken, ailesini en son 2020 yılında memleketinden ayrıldığında görebilmişti. Kaur'un, Hindistan'daki hasta babası ve ailesine maddi destek sağladığı öğrenildi. Yakınlarının başlattığı bağış kampanyası, cenazenin son törenler için ülkeye geri gönderilmesini amaçlıyor. Olay, uluslararası öğrencilerin karşılaşabileceği zorluklara ve göçmen ailelerin yaşadığı dramlara bir örnek olarak öne çıkıyor.

Almanya'da bir mahkeme, kullanıcıların kendi başlarına kontrol edebileceği veya yapay zeka tarafından üretilen bilgilere körü körüne güvenilmemesi gerektiğini bildikleri yönündeki savunmaları reddederek, Google'ın yapay zeka arama özetlerinden sorumlu olduğuna hükmetti. Mahkemeye göre bu özetler, şirketin bir yansıması ve özellikle ticari faaliyetlerinin bir ifadesi. Karar, teknoloji şirketlerinin yapay zeka ürünlerindeki içerikten ne ölçüde sorumlu tutulabileceğine dair önemli bir emsal oluşturuyor. Daha önce kullanıcıların bilinçli olduğu varsayımına dayanan benzer davalardan farklı olarak bu kez doğrudan hizmet sağlayıcının ticari sorumluluğuna vurgu yapıldı. Bu, özellikle arama motorları ve üretken yapay zeka alanındaki yasal düzenlemelerin sıkılaşabileceğinin sinyallerini veriyor. Avrupa Birliği'nin yapay zeka yasası kapsamında şekillenen düzenleyici ortamda bu karar, platformların içerik denetimi ve şeffaflık yükümlülüklerini artırabilir. Ekonomik açıdan ise şirketlerin otomatik içerik üretimine yönelik hukuki riskleri yeniden değerlendirmesine yol açabilir.

Kanada federal hükümeti, Ontario eyaletinde Toronto'nun doğusundaki büyük bir nükleer enerji projesinde yer almak isteyen yedi First Nation topluluğuna 715 milyon Kanada doları (504 milyon ABD doları) kredi garantisi sağlayacak. Bloomberg'in konuya yakın bir kaynağa dayandırdığı haberine göre bu garanti, söz konusu yerli grupların projeden hisse satın alabilmesi için tasarlandı. Toronto'nun doğusunda bulunan ve adı açıklanmayan nükleer tesis, ülkenin enerji arz güvenliği ve karbon salımı azaltma hedeflerinde kritik rol oynuyor. Bu adım, Kanada'nın yerli toplulukların doğal kaynak ve altyapı projelerine ekonomik katılımını artırma politikasının bir parçası olarak görülüyor. Hükümet, benzer ortaklıklarla uzlaşma sürecini somut ekonomik fırsatlarla ilerletmeyi hedefliyor. Kredi garantisi, nükleer enerjinin temiz enerji dönüşümündeki yerini de teyit ediyor. Yerli topluluklar için uzun vadeli gelir kaynağı oluşturacak bu ortaklık modeli, diğer büyük ölçekli projeler için emsal teşkil edebilir. Anlaşmanın resmiyet kazanmasının ardından, projenin detayları ve ortaklık yapısının netleşmesi bekleniyor.

18 Haziran 2026'da Hollanda, Kanada, ABD ve Almanya kolluk kuvvetleri Europol koordinasyonunda ortak bir operasyonla SocGholish adlı kötü amaçlı yazılım dağıtım ağını hedef aldı. Operasyon sonucunda 106 sunucu ele geçirilirken, sahte tarayıcı güncellemesi yöntemiyle zararlı yazılım yayan 14.971 WordPress sitesi temizlendi. SocGholish, uzun süredir en yaygın ve dirençli tehditlerden biri olarak biliniyordu. Operasyon, uluslararası siber suçla mücadelede kurumlar arası iş birliğinin önemini vurguluyor. SocGholish kampanyaları, kullanıcıları kandırarak fidye yazılımlarına varan ciddi güvenlik ihlallerine yol açabiliyordu. Temizlenen sitelerin büyüklüğü, tehdidin yaygınlığını ve operasyonun kapsamını gösteriyor. Bu müdahale, siber suç altyapısına yönelik artan küresel baskının bir parçası olarak değerlendiriliyor. Yetkililer, benzer operasyonların devam edeceği sinyalini verirken, web sitesi yöneticilerine güvenlik açıklarını kapatmaları çağrısında bulundu.

Kanadalı yetkililer, Titan denizaltısının Haziran 2023'teki feci son yolculuğuna ilişkin hazırladıkları raporda, aracın gövdesinde kullanılan malzemede yapısal kusurlar tespit etti. Şirketin 'yeni' tasarımı eksiksiz test etmediği, 'grup düşüncesi' ve 'doğrulama önyargısı' nedeniyle riskleri doğru değerlendiremediği vurgulandı. Titan, Titanik enkazına dalış sırasında basınç nedeniyle içe çökmüş, beş kişi hayatını kaybetmişti. Rapor, şirketin alışılmadık tasarım tercihlerini bağımsız sertifikasyondan kaçınarak sürdürdüğüne dikkat çekiyor. Bu bulgular, derin deniz turizminin güvenlik açıklarını ve deneysel araçlara yönelik düzenleyici boşlukları ortaya koyuyor. Olay, özel sektörün yüksek riskli keşif faaliyetlerindeki sorumluluğunu tartışmaya açarken, uluslararası denizcilik otoritelerinin benzer trajedileri önlemek için yeni standartlar getirmesi gerekliliğini gündeme getirdi.

Global Affairs Canada, sekiz yıl boyunca Gana'da düzenlenen WOFAGRIC ve Gold in the Soil Ödülleri'ne istikrarlı destek vererek binlerce kırsal kadın çiftçinin tarımsal liderlik kapasitesini artırdı. Forum ve fuar, kadınlara eğitim, mentorluk ve pazar bağlantıları sunarak tarımsal üretimdeki görünürlüklerini güçlendirdi. Kanada'nın bu ortaklığı, yerel ekonomiyi canlandırmayı ve cinsiyet eşitliğini teşvik etmeyi amaçlayan iki ülke arasındaki kalkınma iş birliğinin bir parçası. Program, kadınların tarım sektöründeki karar alma mekanizmalarına katılımını artırarak sürdürülebilir kalkınmaya katkıda bulunuyor. Gold in the Soil Ödülleri, kadın çiftçilerin başarılarını görünür kılarken, genç kadınlara ilham veriyor ve tarım politikalarında cinsiyet duyarlı yaklaşımların benimsenmesine zemin hazırlıyor.

Kanada, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'nin katıldığı G7 zirvesinde Rusya'ya yönelik yeni yaptırımlar açıkladı. Bu kapsamda, şu ana kadar 3.400'den fazla kişi ve kuruluş ile 600 gemiye yaptırım uygulanırken, 2026 yılında Ukrayna'ya sağlanan askeri yardımın toplamı 2,8 milyar dolara ulaştı. Yeni yaptırımlar, G7 müttefiklerinin Rusya üzerindeki ekonomik ve siyasi baskıyı artırma kararlılığını yansıtıyor. Zelenskiy ile yapılan görüşmede vurgulanan dayanışma, Ukrayna'ya uzun vadeli desteğin süreceğine işaret ederken, yaptırımların kapsamının genişletilmesi Moskova'nın uluslararası alanda izolasyonunu derinleştiriyor.

Fransa'da düzenlenen üç günlük G7 zirvesi, ABD Başkanı Donald Trump'ın gölgesinde sona erdi. Son günde liderler, yapay zeka ve sosyal medyanın güvenlik risklerini masaya yatırdı. Zirve boyunca Trump'ın ticaret anlaşması girişimleri ana gündem maddesi olarak öne çıktı. Ev sahibi Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, kapanışın ardından Trump ile Versailles Sarayı'nda özel bir akşam yemeğinde buluştu. İkili görüşme, küresel sorunlar karşısında kişisel diplomasinin önemini vurguladı. Zirvede yapay zekaya odaklanılması, teknolojinin kontrolsüz gelişimine dair artan uluslararası endişeleri yansıtıyor.

G7 liderleri, Rusya-Ukrayna savaşının ilk sırada yer aldığı tam gün sürecek görüşmelere başladı. Kanada, AB, Almanya, İtalya, Japonya ve Birleşik Krallık liderleri, ABD Başkanı Donald Trump, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'i beklerken, gayriresmî diyaloglar dikkat çekti. Ukrayna liderinin zirveye katılımı, savaşın uluslararası toplum için aciliyetini koruduğunu gösteriyor. Gündemin odağında, Rusya'ya yönelik yaptırımların sürdürülmesi ve Ukrayna'ya askeri-mali desteğin koordinasyonu yer alıyor. Özellikle Trump yönetiminin transatlantik iş birliğine bağlılığını korumak için diplomatik çaba sarf ediliyor. İtalya Başbakanı Giorgia Meloni'nin Beyaz Saray'a atıfta bulunan bir hikâye anlattığı duyulsa da, içeriği netlik kazanmadı. Zirvenin ilerleyen oturumlarında, küresel ticaret ve iklim değişikliği gibi konuların da ele alınması bekleniyor.