Azerbaycan — Diplomatik Gelişmeler

Financial Times'ta yer alan ve Milliyet'in aktardığı habere göre, ABD Başkan Yardımcısı James David Vance, 31 Temmuz'da Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy ile yaptığı telefon görüşmesinde, Ukrayna'nın Kazakistan petrolü taşıyan tankerlere yönelik saldırıları durdurmasını istedi. Haberde, ABD ile Ukrayna arasında Kazak petrolü konusunda gerilim yaşandığı iddia edildi.

Bakü İstinaf Mahkemesi, Bakü Askeri Mahkemesi tarafından mahkum edilen Ermenistan vatandaşlarının temyiz başvurularını görüşmeye devam ediyor. Mahkumiyetler, barışa ve insanlığa karşı suçlar, savaş suçları, saldırgan savaş hazırlığı ve yürütme, soykırım, savaş hukukunun ihlali, terörizm, terörizmin finansmanı ve zorla iktidarı ele geçirme gibi suçlamaları içeriyor. Söz konusu kişiler, geçmişte Dağlık Karabağ’daki ayrılıkçı yönetimde liderlik pozisyonlarında bulunmuştu. Yargı süreci, Azerbaycan’ın 2020 ve 2023’te bölgede kontrolü yeniden tesis etmesinin ardından başlatılan kapsamlı hukuki adımların bir parçası. Temyiz başvurularının sonucu, Erivan ile Bakü arasındaki normalleşme çabaları açısından da yakından takip ediliyor.

Bakü İstinaf Mahkemesi, daha önce Bakü Askeri Mahkemesi tarafından barışa ve insanlığa karşı suçlar, savaş suçları, saldırgan savaş hazırlığı ve yürütme, soykırım gibi suçlardan mahkum edilen Ermenistan vatandaşlarının temyiz başvurularını görüşmeye devam ediyor. Başvuru sahipleri arasında eski Dağlık Karabağ yönetiminin liderleri Arayik Harutyunyan, Arkadi Ghukasyan, Bako Sahakyan ve diğer önemli isimler yer alıyor. Duruşmalar, 2020'deki İkinci Karabağ Savaşı sonrası başlatılan yargı süreçlerinin bir parçası. Mahkumiyet kararları, çatışma döneminde işlendiği iddia edilen ağır ihlallere dayanıyor ve Azerbaycan'ın hukuki sorumluluk mekanizmalarını işletme çabasını yansıtıyor. Temyiz incelemesi, uluslararası hukuk bağlamında tartışmalı olan bu davaların yargısal denetim aşamasını oluşturuyor. Süreç, Ermenistan ile Azerbaycan arasındaki normalleşme görüşmeleri ve bölgesel barış çabalarıyla eş zamanlı ilerliyor. Yargılamaların seyri, taraflar arasındaki siyasi diyaloğu dolaylı olarak etkileyebileceği gibi, çatışma sonrası hesap verebilirlik tartışmalarının da odağında yer alıyor. Mahkemenin temyiz başvurularına ilişkin nihai kararı, hem iç kamuoyu hem de uluslararası toplum tarafından dikkatle izleniyor.

Azerbaycanlı 10 yaşındaki yüzücü Rauf Khasayev, bu yaz saygın bir antrenörün liderliğindeki uluslararası eğitim kampına katılarak gelişiminde önemli bir adım attı. Khasayev'in bu deneyimi, yeteneğin ancak sistematik çalışma ve uzman rehberlikle dünya standartlarına ulaşabileceğini gösteriyor. Kamp, genç sporcunun Bakü'den Teksas'a uzanan yolculuğunda kritik bir durak oldu. Bu tür kamplar, Azerbaycan'ın yüzme alanında uluslararası rekabet gücünü artırma çabalarının bir parçası. Khasayev gibi genç yeteneklerin küresel platformlarda eğitim alması, ülkenin spor altyapısını güçlendirme ve dünya çapında başarı hedefini destekliyor. Haber, bireysel azmin ve doğru yönlendirmenin spordaki önemini vurgularken, Azerbaycan'ın genç sporcuları sınır ötesi fırsatlarla buluşturarak hem bireysel hem de ulusal düzeyde kazanım sağlama stratejisini yansıtıyor.

Bakü İstinaf Mahkemesi, 21 Temmuz günü, Azerbaycan Askeri Mahkemesi tarafından barışa ve insanlığa karşı suçlar, savaş suçları, saldırı savaşının hazırlanması ve yürütülmesi gibi çeşitli suçlardan mahkûm edilen Ermenistan vatandaşı Arayik Harutyunyan, Arkadi Gukasyan, Bako Sahakyan ve diğer sanıkların itiraz başvurularını değerlendirmeye devam etti. Söz konusu kişiler, Dağlık Karabağ'daki eski ayrılıkçı yönetimde üst düzey görevlerde bulunmuştu. Bu yargı süreci, 2020 yılındaki çatışmaların ardından Azerbaycan'ın bölgede denetimi yeniden tesis etmesiyle başlattığı hukuki adımların bir parçası olarak dikkat çekiyor. Mahkemenin itirazları nasıl sonuçlandıracağı, hem taraflar arasında süren hassas normalleşme görüşmelerini hem de uluslararası toplumun bu yargılamalara yönelik tutumunu etkileyebilecek bir önem taşıyor. Dava, çatışma sonrası adalet ve hesap verebilirlik arayışının somut bir örneği olarak değerlendiriliyor.

Azerbaycan Kültürel Mirasın Korunması, Geliştirilmesi ve Restorasyonu Devlet Hizmeti, Amerika Birleşik Devletleri'nde uluslararası bir ödüle layık görüldü. AzerNews'in haberine göre kurum, kültürel miras alanındaki çalışmalarıyla bir başarıya daha imza attı. Ödülün hangi kurum tarafından verildiği ve törenin detayları hakkında açıklama yapılmadı. Bu gelişme, Azerbaycan'ın kültürel mirasını koruma çabalarının uluslararası alanda takdir edildiğini gösteriyor. Kültürel Mirasın Korunması, Geliştirilmesi ve Restorasyonu Devlet Hizmeti, daha önce de çeşitli uluslararası platformlarda ödüller kazanmıştı. Son ödül, kurumun sürdürdüğü çalışmaların tanınırlığını artırması açısından önem taşıyor.

Federal Soruşturma Ajansı (FIA), Lahor'daki Allame İkbal Uluslararası Havalimanı'nda insan kaçakçılığına yönelik bir operasyon düzenledi. Bir baba ve iki oğlu, İtalya'ya gitmek üzereyken eksik evrakları nedeniyle şüpheli bulunarak uçaktan indirildi ve gözaltına alındı. Yetkililer, ekonomik nedenlerle yurt dışına çıkışların arttığı Pakistan'da, belgeleri tam olmayan yolcuların tespiti için denetimlerin sürdürüldüğünü bildirdi. Olay, ülkedeki insan kaçakçılığı ağlarının faaliyetlerine ve Avrupa'ya yönelik düzensiz göç girişimlerine bir örnek teşkil ediyor. FIA'nın benzer operasyonları, insan ticaretini önleme ve göçmen kaçakçılığıyla mücadele çabalarının bir parçası olarak dikkat çekiyor. Soruşturmanın, kaçakçılık şebekesine yönelik genişletilebileceği değerlendiriliyor.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Bakü ziyareti sırasında Güney Kafkasya'da ulaşım, enerji ve dijital bağlantıları güçlendirmek için 200 milyon euroya kadar hibe sağlanacağını duyurdu. Açıklama 1 Temmuz'da yapıldı. Fon, bölge ülkeleri arasındaki fiziki ve dijital altyapının entegrasyonunu hedefliyor. Ulaştırma koridorlarının modernizasyonu, enerji verimliliği projeleri ve geniş bant erişimi gibi alanlara yönlendirilmesi beklenen kaynak, AB'nin Küresel Geçit stratejisi çerçevesinde sağlanıyor. Bu strateji, ortak ülkelerle altyapı işbirliklerini derinleştirmeyi amaçlıyor. Girişim, Güney Kafkasya'nın Avrupa ile Asya arasındaki transit rolü açısından önem taşıyor. Özellikle Ukrayna savaşı sonrası Orta Koridor'a olan ilgi artarken, AB'nin hibe desteği bölgedeki bağlantı projelerinin hızlandırılmasına katkı sunabilir. Bölge ülkeleriyle enerji diyaloğunun da sürdüğü bir dönemde yapılan açıklama, ekonomik işbirliğinin yanı sıra jeopolitik angajmanın da işareti olarak değerlendiriliyor.

ABD merkezli yatırım devi Apollo Global Management, Azerbaycan Devlet Petrol Şirketi (SOCAR) ile Trans-Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı (TANAP) odaklı stratejik iş birliği kapsamında 1 milyar dolarlık ek yatırım yaptığını duyurdu. Bu adım, Güney Gaz Koridoru'na yönelik uluslararası yatırımcı ilgisinin sürdüğüne işaret ediyor. Yatırım, Apollo'nun daha önce SOCAR'ın TANAP'taki dolaylı payını barındıran bir yapıya sağladığı finansmanı tamamlayıcı nitelikte. TANAP, Hazar Denizi'ndeki Şah Deniz sahasından çıkan doğal gazı Türkiye üzerinden Avrupa'ya taşıyan Güney Gaz Koridoru'nun omurgasını oluşturuyor. Apollo'nun bu hamlesi, özellikle Avrupa'nın enerji arz çeşitliliğini artırma çabalarının yoğunlaştığı bir dönemde, koridorun stratejik önemini bir kez daha ortaya koyuyor. Finansal anlamda SOCAR'a esneklik sağlaması beklenen anlaşma, Azerbaycan'ın enerji altyapısına özel sermaye akışının sürdüğünü gösteriyor. Uzmanlar, bu tür iş birliklerinin hem bölgesel enerji projelerinin finansman yükünü hafiflettiğini hem de yatırımcılar açısından uzun vadeli getiri potansiyeli sunduğunu belirtiyor.

Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı, küresel gerilimlerin tırmanması ve Ukrayna ile Orta Doğu başta olmak üzere devam eden silahlı çatışmalar nedeniyle vatandaşlarını çatışma bölgelerine seyahat etmemeleri konusunda uyardı. Bakanlık, artan güvenlik risklerine dikkat çekerek Azerbaycan vatandaşlarının söz konusu bölgelerdeki risklerden kaçınmaları gerektiğini bildirdi. Bu uyarı, uluslararası toplumda genişleyen istikrarsızlık dalgasının bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Pek çok ülke benzer şekilde vatandaşlarına seyahat uyarıları yayınlarken, Azerbaycan'ın bu adımı, özellikle Ukrayna ve Orta Doğu'daki çatışmaların bölgesel ve küresel etkilerine karşı bir önlem niteliği taşıyor. Dışişleri Bakanlığı, tavsiye niteliğindeki bu uyarıya uyulmasının önemini vurguladı ve gelişmeleri yakından takip edeceğini belirtti.

İstanbul’daki Türkiye-Azerbaycan-Gürcistan Üçlü Dışişleri Bakanları 10. Toplantısı’nda konuşan Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Türkiye’nin barış diplomasisinde iki ayrı hatta temaslarını sürdürdüğünü açıkladı. Fidan, bir yandan ABD ve İran ile barış için görüşmelerin devam ettiğini belirtirken, diğer yandan Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki barış sürecine tam destek verdiklerini vurguladı. Bakan Fidan, özellikle Azerbaycan’ın meşru kaygılarının giderilmesi ve barış anlaşmasının gecikmeksizin imzalanması temennisini dile getirdi. Çırağan Sarayı’nda gerçekleşen toplantıda bölgesel işbirliği ve güvenlik konuları ele alındı. Türkiye’nin eş zamanlı olarak hem küresel aktörler hem de bölge ülkeleriyle yürüttüğü diplomatik trafik, Ankara’nın arabulucu rolündeki ısrarını yansıtıyor.

Bakü Enerji Haftası 2026’da bir araya gelen küresel liderler, güney enerji koridorlarının Avrupa’nın enerji arzında giderek daha baskın bir rol üstleneceğini vurguladı. Küresel enerji tedarik yollarının hızla yeniden şekillendiği bir dönemde, Hazar ve Orta Doğu kaynaklarını Avrupa’ya bağlayan Güney Gaz Koridoru’nun önemi artıyor. Bu gelişme, Avrupa’nın enerji ithalatını çeşitlendirme çabalarının bir yansıması olarak görülüyor.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Bakü Enerji Haftası'nda Türkiye'nin enerji önceliklerini arz güvenliği, ithalat bağımlılığını azaltma, ekonomik büyüme ve net sıfır emisyon hedefi olarak sıraladı. Türkiye ile Azerbaycan arasındaki enerji işbirliğine vurgu yapan Bayraktar, ülkesinin bölgesel enerji haritasındaki stratejik konumunun altını çizdi. Açıklamalar, Türkiye'nin enerjide merkez ülke olma hedefi doğrultusunda diplomatik ve teknik adımlarını yansıtıyor.

BOTAŞ ile SOCAR, TotalEnergies ve ADNOC arasında imzalanan anlaşma kapsamında, 2029 yılından itibaren 15 yıl boyunca Azerbaycan'dan Türkiye'ye toplam 33 milyar metreküp doğal gaz sevk edilecek. Anlaşma, Türkiye'nin enerji arz güvenliğini pekiştirirken kaynak çeşitliliğine de katkı sağlayacak. Bu uzun vadeli tedarik mutabakatı, iki ülke arasındaki stratejik enerji ortaklığının bir uzantısı niteliğinde. Azerbaycan gazı halihazırda TANAP üzerinden Türkiye'ye ulaşıyor ve bu yeni anlaşma mevcut iş birliğini önümüzdeki on yıllara taşıyor. Toplam hacmin yıllık ortalama 2,2 milyar metreküp seviyesinde olması öngörülüyor. Uluslararası enerji şirketlerinin de dahil olduğu yapı, Azerbaycan'ın üretim kapasitesini ve Türkiye'nin bölgesel enerji merkezi olma hedefini destekliyor. Anlaşma, Avrupa'nın enerji rotalarını çeşitlendirme çabalarıyla da uyumlu bir adım olarak değerlendiriliyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a, İstanbul’un Fethi’nin 573. yıl dönümü ve Kurban Bayramı dolayısıyla Haliç Kongre Merkezi’nde düzenlenen ‘İstanbul’un Fethi’nden Gönüllerin Fethine’ programında özel olarak hazırlanmış bir miğfer hediye edildi. Miğfer, AK Parti İstanbul İl Başkanı Abdullah Özdemir tarafından takdim edildi ve Fatih Sultan Mehmed’in cihanşümul vizyonu ile Osmanlı’yı dünya gücüne dönüştüren devlet anlayışından esinlenerek tasarlandı. Program, fethin yıl dönümü kutlamaları ve bayram vesilesiyle bir araya gelen katılımcılara ev sahipliği yaptı. Hediyenin, Osmanlı mirasına ve fetih ruhuna yapılan sembolik bir gönderme olduğu değerlendiriliyor. Bu tür jestler, Türkiye’de siyasi söylemde tarihsel referansların rolünü bir kez daha gündeme getirdi. Miğferin özel olarak hazırlanması ve üst düzey bir etkinlikte sunulması, fetih temalı mesajların güncel siyasetteki ağırlığını yansıtıyor. Hediye, aynı zamanda Erdoğan’ın Fatih Sultan Mehmed ile kurulan paralellikler üzerinden güçlü liderlik imajını pekiştiren bir unsur olarak yorumlanabilir.