Güney Afrika — Diplomatik Gelişmeler

TBMM Adalet Komisyonu Başkanı ve AK Parti İstanbul Milletvekili Cüneyt Yüksel, Güney Afrika’nın Uluslararası Adalet Divanında (UAD) İsrail aleyhine açtığı soykırım davasında ikinci yazılı yargılama aşamasına ilişkin takvimi değerlendirdi. Anadolu Ajansı’na konuşan Yüksel, UAD’nin belirlediği yeni sürecin davanın seyri açısından önem taşıdığını vurguladı. Yüksel, Türkiye’nin davayı yakından izlediğini ve uluslararası hukukun üstünlüğü ilkesi çerçevesinde sürecin takipçisi olmaya devam edeceğini ifade etti. Açıklamada, daha önce Türkiye’nin de davaya müdahillik başvurusu yaptığı hatırlatılarak, UAD’nin yargılama takviminin hız kazanmasının beklendiği belirtildi. Güney Afrika’nın Aralık 2023’te açtığı dava, İsrail’in Gazze’deki askerî eylemlerinin Soykırım Sözleşmesi’ni ihlal ettiği iddiasına dayanıyor. UAD’nin ocak ayında aldığı ihtiyati tedbir kararlarının ardından, tarafların ikinci tur yazılı beyanlarını sunmaları için verilen süreler geçen hafta netleşti. Yüksel’in değerlendirmesi, Ankara’nın süreci siyasi ve hukuki düzlemde aktif biçimde desteklediğini yansıtıyor.

Güney Afrika Uluslararası İlişkiler ve İşbirliği Bakanı Ronald Lamola, Türkiye'nin İsrail'e karşı Uluslararası Adalet Divanı'nda (UAD) açılan soykırım davasına verdiği desteğin 'çok net' olduğunu söyledi. Lamola, Anadolu Ajansı'na yaptığı açıklamada, iki ülke arasındaki dayanışmanın altını çizdi. Türkiye, Güney Afrika'nın Aralık 2023'te UAD'ye taşıdığı davayı güçlü biçimde destekleyen ülkeler arasında yer alıyor. Lamola'nın bu ifadesi, sürece yönelik diplomatik koordinasyonun ve ortak tutumun teyidi olarak değerlendiriliyor. Dava, İsrail'in Gazze'deki askeri operasyonları sırasında Soykırım Sözleşmesi'ni ihlal ettiği iddialarına dayanıyor. Türkiye'nin açık desteği, UAD nezdindeki hukuki sürece siyasi ağırlık kazandırırken, uluslararası kamuoyunda Filistin meselesine ilişkin kutuplaşmayı da yansıtıyor.

Güney Afrika hükümeti, zaman zaman alevlenen yabancı düşmanı şiddet olaylarını kınasa da eleştirmenler, önleyici tedbirlerin yetersiz kaldığını, gözaltıların sınırlı olduğunu ve siyasi söylemlerin bazen gerilimi düşürmek yerine körükleyebildiğini belirtiyor. Ülkedeki yabancı uyruklu kişilere yönelik saldırılar, uluslararası toplumun ve insan hakları örgütlerinin tepkisini çekmeye devam ediyor. Öte yandan, Kruger Ulusal Parkı'nda iki Güney Afrikalı turistin öldürülmüş halde bulunması, ülkenin farklı bir güvenlik zaafını gözler önüne serdi. 71 yaşındaki bir erkek ve yaşı açıklanmayan bir kadından oluşan çiftin çarşamba akşamı localarına dönmemesi üzerine başlatılan arama çalışmaları sonucunda cesetleri cuma günü nehirde bulundu. Yetkililer, parkta güvenlik önlemlerinin artırıldığını duyurdu. Bu iki ayrı olay, Güney Afrika'da şiddet ve güvenlik konusundaki yapısal sorunları bir kez daha tartışmaya açtı. Hükümetin hem yabancı düşmanlığına karşı etkili bir duruş sergilemekte hem de turizm bölgeleri dahil genel kamu düzenini sağlamakta zorlandığı görülüyor. Eleştiriler, daha kapsamlı politikalar ve tutarlı uygulamalar gerektiği yönünde yoğunlaşıyor.

ABD'de altı eyalette yapılan ön seçimlerde Kentucky Cumhuriyetçi Parti vekili Thomas Massie, Donald Trump'ın desteklediği adaya karşı kaybetti. Trump'ın karşısında duran az sayıdaki üst düzey Cumhuriyetçiden biri olan Massie'nin yenilgisi, başkanın parti üzerindeki hakimiyetinin bir testi olarak görüldü. Böylece Trump, kendisine muhalif isimleri tasfiye etme stratejisinde bir zafer daha kazandı. Öte yandan, Middle East Eye'a göre Massie'nin düşüşünde İsrail'e yardıma ve İran'a yönelik savaş hazırlıklarına karşı duruşu etkili oldu. Kongre üyesinin bu tutumu, Amerikan İsrail Halkla İlişkiler Komitesi (AIPAC) ve İsrail yanlısı bağışçıların tepkisini çekmiş ve seçim sürecinde aleyhine yoğun bir mali kampanya yürütülmüştü. Bu durum, lobi grubunun Cumhuriyetçi Parti içindeki kalıcı nüfuzunu da gözler önüne serdi. Tarihin en pahalı Temsilciler Meclisi ön seçimi olarak kayıtlara geçen yarış, ulusal siyasi dinamiklerin eyalet düzeyindeki yansımasını ortaya koydu. Seçim sonuçları, Trump'ın sadakat odaklı siyasetinin ve İsrail yanlısı grupların hâlâ belirleyici olduğu bir Cumhuriyetçi Parti'ye işaret ediyor.