HK — Diplomatik Gelişmeler

Hong Kong'un Hang Seng Teknoloji Endeksi, önümüzdeki ay yapılacak üç aylık değişiklikle Çinli yapay zeka girişimleri MiniMax ve Zhipu AI'yi bünyesine katacak. Bu adım, endeksin küresel yapay zeka patlamasını yakalayamadığı ve düşük performans gösterdiği yönündeki yatırımcı eleştirilerine bir yanıt niteliğinde. Aynı düzenlemeyle kurye şirketi J&T Global Express ve alüminyum üreticisi Aluminum Corp of China da endekse eklenecek. Değişiklik, Hong Kong borsasının teknoloji alanındaki temsil gücünü artırma ve Çin'in hızla büyüyen yapay zeka ekosistemine uyum sağlama çabasını yansıtıyor. Zhipu ve MiniMax, ülkenin önde gelen büyük dil modeli geliştiricileri arasında yer alıyor; bu şirketlerin endekse alınması, yapay zeka sektörünün finansal piyasalardaki ağırlığının arttığını gösteriyor ve yatırımcılara Çin'in yapay zeka büyümesine doğrudan erişim imkânı sunuyor.

Singapur, Japonya ve Güney Kore, Dünya Sağlık Örgütü’nün Orta Afrika’daki Ebola salgınıyla ilgili uyarısının ardından sınır taramalarını ve karantina hazırlıklarını sıkılaştırdı. Yetkililer, etkilenen ülkelerden gelen yolculara yönelik tarama ve bildirim zorunluluğu getirirken, bölgeye hastalığın sıçrama riskinin düşük olduğunu ve henüz Asya’da doğrulanmış vaka bulunmadığını belirtti. Alınan önlemler, küresel salgın riskine karşı tedbir amaçlı olarak değerlendiriliyor. Eş zamanlı olarak Rusya Dışişleri Bakanı Lavrov, ABD, Güney Kore ve Japonya’nın ortak askeri tatbikatlarına nükleer bileşen eklendiğini ve bu durumun Kore Yarımadası’ndaki durumu ciddi biçimde gerdiğini açıkladı. Bu gelişme, bölgede zaten kırılgan olan güvenlik dengelerini daha da karmaşık hale getirirken, diplomatik kanallardan yapılan uyarılar askeri faaliyetlerin tırmanma riskine işaret ediyor. Her iki olay, Asya-Pasifik’in sağlık ve güvenlik alanında eş anlı olarak karşılaştığı çok yönlü meydan okumaları gözler önüne seriyor.

Fransa 24’e konuşan 1989 Tiananmen protestolarının öğrenci liderlerinden Wu'er Kaixi, Hong Kong’da Tiananmen anma nöbetlerini düzenleyen eski organizatörlerin yargılanmasının sona ermesinin ardından, kentin özgürlüklerini kaybetmesinden uluslararası toplumu sorumlu tuttu. Sürgündeki aktivist, yaklaşık 37 yıl sonra Çin’in muhalif seslere ve etnik azınlıklara yönelik baskısının sürdüğünü vurguladı. Hong Kong’da düzenlenen Tiananmen anma etkinlikleri, son yıllarda Pekin yönetiminin kente uyguladığı ulusal güvenlik yasası çerçevesinde giderek kısıtlanıyor. Röportajda Wu'er Kaixi, bu durumu Çin’in otoriterleşmesinin ve ifade özgürlüğüne yönelik sistematik baskının bir parçası olarak nitelendiriyor. Olay, Hong Kong’un 1997’deki devir teslimden bu yana geçirdiği siyasi dönüşümün ve Batı ile Çin arasındaki insan hakları temelindeki diplomatik gerilimin güncel bir yansıması. Wu'er Kaixi’nin açıklamaları, özellikle ABD ve Avrupa’nın Çin’e yönelik insan hakları eleştirilerinin somut yaptırımlara dönüşmemesi nedeniyle Hong Kong’daki demokratik alanın daralmasına uluslararası tepkinin yetersiz kaldığı yönündeki görüşleri pekiştiriyor.

Hong Kong'da turizm sektörü pandemi sonrası toparlanırken, ziyaretçi sayısındaki artışa rağmen harcamalar aynı hızda yükselmiyor. Sayım ve İstatistik Dairesi'nin öncü tahminine göre, şehrin ekonomisi yılın ilk çeyreğinde yıllık yüzde 5,9 büyüyerek yaklaşık beş yılın en güçlü çeyreklik performansını sergiledi. Finans Sekreteri Paul Chan, bu büyümenin altını çizerken, yetkililerin ziyaretçi sayısı ile ekonomik katkı arasındaki farkı göz önünde bulundurması gerektiğini vurguladı. Ziyaretçi trafiğindeki canlanma, sektörün görünürdeki başarı sinyallerini güçlendirse de, kişi başına düşen harcamanın düşük kalması ekonomik dönüşün kırılganlığını ortaya koyuyor. Bu durum, özellikle anakaradan gelen günübirlikçi turistlerin veya bütçe odaklı seyahat tercihlerinin artmasıyla ilişkilendiriliyor. Yetkililerin, salt ayak sayısı yerine turizmin yarattığı katma değeri ölçen yeni başarı kriterleri belirlemesi gerektiği ifade ediliyor. Hong Kong'un hizmet ağırlıklı ekonomisi için turizm sektörü istihdam ve işletme gelirleri açısından kritik öneme sahip. Harcamalardaki yavaş toparlanma, büyüme rakamlarının göründüğü kadar geniş tabana yayılmadığına işaret ediyor. Bu nedenle, politika yapıcıların yüksek harcamalı turistleri çekecek stratejilere yönelmesi ve sektörün uzun vadeli sürdürülebilirliğini güvence altına alması bekleniyor.

Hong Kong Üniversitesi Hukuk Fakültesi son sınıf öğrencisi Siu Kwong, yapay zekâ ile üretilmiş pornografik görüntülerinin sosyal medyada dolaştığını öğrendiğinde şok yaşadı. BBC Türkçe’ye konuşan Kwong, maruz kaldığı durumu ‘sokakta çıplak hissetmek’ olarak tanımlayarak, deepfake teknolojisinin yol açtığı psikolojik yıkımı gözler önüne serdi. Kwong, rızası olmadan oluşturulan bu içeriklerin yayılmasının ardından, hem bireysel olarak hukuki yollara başvurdu hem de benzer mağduriyetler yaşayan diğer öğrencilerle dayanışma ağı kurdu. Hong Kong’da en az 17 öğrencinin dâhil olduğu bu girişim, deepfake pornografinin giderek yaygınlaşan bir tehdit haline geldiğine işaret ediyor. Yapay zekâ araçlarının kolay erişilebilirliği, kişisel fotoğrafların izinsiz kullanımını artırırken, mevcut yasal çerçeve mağdurları yeterince koruyamıyor. Öğrenciler, üniversite yönetimlerinden ve hükûmetten daha sıkı düzenlemeler talep ederken, toplumda farkındalık yaratmayı hedefliyor. Uzmanlar, bu tür vakaların özellikle gençler üzerinde uzun süreli travmalara yol açtığını ve ifade özgürlüğü ile mahremiyet ihlâli arasındaki çizginin netleştirilmesi gerektiğini vurguluyor. Hong Kong’daki bu öğrenci hareketi, dijital çağda beden bütünlüğü ve rıza kavramlarını yeniden tanımlama ihtiyacını ortaya koyarken, Asya genelinde benzer hukukî boşluklara dikkat çekiyor.

Hong Kong hükümeti, yangında hasar gören Wang Fuk Court sitesi için yürürlüğe konulan geri alım planı kapsamında dairelerini devlete satan maliklerin sigorta poliçelerinden doğan talepleri takip etme sorumluluğunu üstlenecek. Tai Po bölgesindeki site yönetimini yürüten Hop On Management tarafından çarşamba günü çevrim içi yapılan bilgilendirme toplantısında bu güvence sakinlere iletildi. Yönetim şirketi, site adına satın alınan sigorta poliçelerine ilişkin işlemlerin tamamen devlet tarafından yürütüleceğini belirterek maliklerin ek bir idari yük altına girmeyeceğini vurguladı. Ancak toplantıya katılan bazı sakinler, poliçelerin kapsamı, hasar tespit süreci ve ödemelerin zaman çizelgesi gibi konularda açıklığa kavuşmamış soruların bulunduğunu ifade etti. Geçtiğimiz dönemde çıkan yangın sonrası gündeme gelen geri alım planı, can güvenliği riskleri ve yapısal sorunlar nedeniyle bölgede yaşayanlar için bir çıkış yolu sunuyor. Hükümetin sigorta sürecini devralması, mülk sahiplerinin mağduriyetini azaltmayı hedeflese de, belirsizliklerin sürmesi plana duyulan güveni etkileyebilir.

Hong Kong Hazine ve Mali Hizmetler Bakanı Christopher Hui, altının geleneksel ve yeni finans arasında bir köprü olabileceğini belirtti. Hui, dijital varlık piyasasının büyümesi için daha fazla fırsat sunulması gerektiğini vurgularken, ayrı bir düzenleyici otorite kurmama kararı aldıklarını da sözlerine ekledi. Hong Kong’un bu adımı, finans merkezi olarak konumunu güçlendirme ve altın ticaretindeki köklü geçmişini dijital finansla birleştirme stratejisini yansıtıyor. Açıklamalar, Çin’in kripto para birimlerine yönelik sert tutumunun aksine, Hong Kong’un dijital varlıklara daha esnek yaklaşabileceğini gösteriyor. Altının ‘potansiyel köprü’ olarak nitelendirilmesi, fiziksel varlıkların tokenleştirilmesi ve blok zinciri uygulamaları için bir zemin hazırlayabilir. Hong Kong, düzenleyici çerçeveyi sadeleştirerek küresel yatırımcıları çekmeyi hedefliyor.

Hong Kong konut otoritelerinin verdiği bilgilere göre, hükümetin standart altı ‘ayakkabı kutusu’ daireleri ortadan kaldırmayı amaçlayan yeni düzenlemeyi başlatmasından bu yana geçen 2,5 aylık süreçte 35 aile tahliye edildi. Konut Bakanı Winnie Ho Wing-yin, geçen yıl Sham Shui Po’daki Yee Wa Binası’nda tahliye edilen 40 hanenin durumuna da Çarşamba günü yaptığı açıklamada değindi. Bölünmüş dairelerdeki yaşam koşullarını iyileştirmeyi hedefleyen yeni rejim, sağlıksız ve güvenlik standartlarından yoksun bu tür konutların tespit edilerek mühürlenmesini öngörüyor. Yetkililer, tahliyelerin ardından ailelere geçici barınma desteği sunulsa da, belirsizlik ve uygun konut bulma zorluğunun sosyal risk oluşturduğunu belirtiyor. Hong Kong’un süregelen konut krizi ve yüksek kira bedelleri, standart altı konutlara yönelik talebi beslemeye devam ederken, yeni düzenlemenin uygulanmasıyla birlikte tahliye dalgasının büyüyebileceği ifade ediliyor.

Hong Konglu iş insanı Li Ka-shing'in hayır kurumu, önümüzdeki üç yıl içinde 200 karaciğer kanseri hastasının ameliyat masraflarını sübvanse edeceğini duyurdu. Li Ka Shing Vakfı, çarşamba günü yaptığı açıklamada, uygun hastaların üç özel hastane tarafından seçileceğini ve histotripsi adı verilen yenilikçi bir tedaviye erişim sağlanacağını bildirdi. Hasta başına maliyetin HK$50.000 (yaklaşık US$6.380) olması öngörülüyor. Bu girişim, bölgede karaciğer kanseriyle mücadelede önemli bir özel sektör katkısı olarak öne çıkıyor. Gelişmiş tedavi yöntemlerine erişimin maliyet nedeniyle kısıtlı olduğu bir ortamda, vakfın desteği hastalara yaşamsal bir imkân sunuyor. Sağlık sisteminde hayırseverlik modellerinin rolünü pekiştiren bu adım, benzer sosyal sorumluluk projelerine örnek teşkil edebilir.

Hong Kong'un en yüksek mahkemesi, 'sadece vatanseverlere' yönelik seçimlerin boykot edilmesi çağrısını suç sayan yasayı gözden geçiriyor. Eski bir Çin Üniversitesi öğrencisi tarafından açılan davada, söz konusu yasağın siyasi sistemin onaylanmamasını ifade etme ve oy vermeden önce bilinçli karar alma hakkını ihlal ettiği savunuluyor. Hükümet kıdemli avukatı ise temyiz başvurusuna karşı çıkarak yasanın meşruiyetini koruyor. Dava, Hong Kong'un 2020'de kabul edilen Ulusal Güvenlik Yasası ve seçim reformları sonrası şekillenen yeni siyasi çerçevesinde kritik bir sınır noktasına işaret ediyor. 'Vatanseverler yönetimi' ilkesiyle yalnızca belirli adayların katılabildiği seçimlere yönelik boykot çağrılarının cezalandırılması, ifade özgürlüğü ile kamu düzeni arasındaki gerilimi somutlaştırıyor. Mahkemenin kararı, bölgedeki siyasi muhalefet alanının kapsamını belirleme açısından emsal teşkil edebilir. Uluslararası gözlemciler, bu incelemenin Hong Kong'un özerk yargı sistemi içinde temel hakların ne ölçüde korunabileceğine dair bir test olacağını belirtiyor. Hükümet, seçim bütünlüğünü ve ulusal güvenliği gerekçe göstererek yasağı savunurken, başvuru sahibi yasağın 'olağanüstü' ve 'izah edilemez' olduğunu ileri sürüyor. Dava, Hong Kong'un Pekin'le entegrasyon sürecinde sivil özgürlüklerin akıbeti hakkında önemli ipuçları verecek.