Ermenistan — Diplomatik Gelişmeler

Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Ryabkov, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nı (IAEA) Zaporijya Nükleer Santrali'ne yönelik Ukrayna saldırıları konusunda çifte standart uygulamakla suçladı. Ryabkov, ajansın bu saldırılara karşı tutumunun yetersiz olduğunu ve tarafsızlığını sorgulattığını belirtti. Zaporijya Nükleer Santrali, çatışmaların başlamasından bu yana Rusya'nın kontrolünde bulunuyor ve taraflar karşılıklı olarak birbirlerini tesisi tehlikeye atmakla suçluyor. Rus yetkililer, Ukrayna güçlerinin santrale yönelik saldırılar düzenlediğini öne sürerken, IAEA'nın bu saldırılara karşı daha sert bir tavır almamasını eleştiriyor. Ryabkov'un açıklamaları, Rusya'nın uluslararası kurumlara yönelik artan güvensizliğini ve nükleer güvenlik konusundaki diplomatik gerilimi yansıtıyor. Uzmanlar, tesisin güvenliğinin bölgesel ve küresel riskler taşıdığına dikkat çekerken, IAEA'nın sahadaki gözlem misyonunun etkinliği tartışma konusu olmaya devam ediyor.

Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü (KGAÖ) Genel Sekreteri Talaatbek Masadıkov, Ermenistan'ın örgüt üyeliğine ilişkin son durumu değerlendirirken, Rusya'nın Ukrayna'daki özel askeri operasyonunun üye devletler için önemli dersler içerdiğini belirtti. TASS haber ajansının aktardığına göre Masadıkov, operasyon deneyiminin üye ülkeler tarafından yakından incelendiğini ve savunma kapasitelerine katkı sağladığını ifade etti. Masadıkov ayrıca siber güvenlik alanındaki işbirliğinin önemine dikkat çekerek, örgütün bu alandaki tehditlere karşı ortak çalışmalarını sürdürdüğünü vurguladı. Ermenistan'ın KGAÖ içindeki rolü ve son dönemdeki tutumu hakkında da değerlendirmelerde bulunan Genel Sekreter, üye ülkeler arasındaki dayanışmanın bölgesel istikrar için kritik olduğunu sözlerine ekledi. Açıklama, Ermenistan'ın örgütle ilişkilerini gözden geçirdiği bir dönemde gelirken, Rus yetkililer Ermenistan'ın katılımının devamından yana olduklarını dile getiriyor. Uzmanlar, Moskova yanlısı bu söylemlerin Kafkasya'daki nüfuz mücadelesi bağlamında önem taşıdığını belirtiyor.

France 24'e konuşan uluslararası ilişkiler profesörü Anna Ohanyan, Ermenistan'ın dış politikada Rusya'dan Avrupa'ya keskin bir dönüş yaptığı yönündeki anlatının yanlış olduğunu belirtti. Ohanyan'a göre Erivan, bağlantısallığını çeşitlendirme stratejisi izliyor. Rusya'nın ise Ermenistan'a 'jeopolitik ikili mantık' dayatarak bu çeşitlendirmeyi engellemeye çalıştığını vurgulayan uzman, Moskova'nın eski nüfuz alanlarına yönelik yaklaşımının Ermenistan örneğinde de gözlendiğini ifade etti. Değerlendirmede, Ermenistan'ın Batı ile geliştirdiği ilişkilerin Rusya tarafından bir tehdit olarak algılandığına dikkat çekildi. Açıklamalar, Güney Kafkasya'daki jeopolitik rekabetin sürdüğü bir dönemde, Ermenistan'ın çok yönlü dış politika arayışlarının nasıl baskılandığını ortaya koyuyor. Uzman, Rusya'nın tutumunun bölgesel istikrar ve Ermenistan'ın egemenlik çabaları üzerindeki etkilerine işaret etti.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Ermenistan'daki toplam yatırımların %86'sından fazlasının Rus sermayesinden oluştuğunu açıkladı. Avrasya Ekonomik Birliği (AEB) Bankası verilerine göre, birikmiş Rus yatırımları 4,9 milyar dolar seviyesinde bulunuyor. Bu durum, Ermenistan ekonomisinin Rusya'ya bağımlılığını ve iki ülke arasındaki ekonomik entegrasyonun boyutunu gösteriyor. AEB çerçevesindeki işbirliği, Rus yatırımlarının Ermenistan'da özellikle enerji ve altyapı gibi kilit sektörlerde yoğunlaşmasına zemin hazırlıyor.

Rus uzman Azamat Tlisov, Ermenistan'ın dış politikasındaki ani değişikliğin hassas bir konu olduğunu belirterek, olası bir NATO askeri varlığının Rusya açısından kabul edilemez olduğunu ifade etti. Tlisov, iki ülke arasındaki yakın tarihsel bağlara dikkat çekti. Ermenistan'ın son dönemde Batı ile yakınlaşma çabaları, Moskova'da endişe yaratıyor. Uzmanın yorumu, Rusya'nın Güney Kafkasya'daki stratejik çıkarları ve bölgedeki askeri dengeye ilişkin hassasiyetini yansıtıyor. Bu açıklamalar, Ermenistan'ın güvenlik politikasındaki yönelimin bölgesel jeopolitik dengeleri nasıl etkileyebileceğine dair tartışmaları alevlendirebilir. Moskova'nın tepkisi, ilerleyen süreçte ikili ilişkilerde gerilimi tırmandırabilecek bir unsur olarak değerlendiriliyor.

Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mariya Zaharova, tüm Rus diplomatik misyonlarının Starobelsk'teki terör saldırısı hakkındaki gerçekleri sistematik biçimde dünya kamuoyuna duyurmak için çalışacağını açıkladı. Zaharova, saldırının uluslararası toplum tarafından doğru anlaşılması için diplomatik kanalların etkin şekilde kullanılacağını vurguladı. Bu açıklama, olayın Rusya dış politikasındaki önceliğini ve saldırıya ilişkin resmî anlatının küresel düzeyde yaygınlaştırılmasına yönelik kararlılığı göstermektedir.

Rus uzman Sergey Kaufman'a göre, Rusya'nın Ermenistan'a sattığı doğal gazın fiyatı küresel spot piyasalardaki fiyatların birkaç kat altında seyrediyor. Ancak aynı fiyatın, Rusya iç piyasası ve Belarus'a yapılan tedariklere kıyasla daha yüksek olduğu belirtiliyor. Bu fiyatlandırma, Ermenistan'ın Avrasya Ekonomik Birliği üyeliği ve ikili enerji anlaşmaları çerçevesinde ayrıcalıklı bir konumda olduğunu gösteriyor. Uzun vadeli sözleşmelerle sabitlenen düşük gaz maliyeti, Ermenistan ekonomisi ve enerji güvenliği açısından kritik bir destek unsuru olmaya devam ediyor. Rusya'nın bölgedeki enerji nüfuzunu pekiştiren bu tür fiyatlandırma politikaları, aynı zamanda Ermenistan'ın alternatif enerji kaynaklarına yönelme ihtiyacını azaltıyor. Küresel enerji piyasalarındaki dalgalanmalara rağmen istikrarlı seyreden fiyat, iki ülke arasındaki stratejik bağın bir göstergesi olarak okunabilir.

Rus haber ajansı TASS'ın 26 Mayıs tarihli basın derlemesinde, Rus medyasına yansıyan iki ana gündem maddesi öne çıkıyor: Batı'nın Rus enerji altyapısına yönelik saldırıları ve Ermenistan'ın Amerika Birleşik Devletleri ile derinleşen ilişkileri. Rus basını, Batılı ülkelerin stratejisinin, Rusya'nın enerji tesislerini hedef alan saldırılarla şekillendiğini iddia ediyor; bu saldırıların, Rusya'nın enerji sektörüne zarar verme amacı taşıdığı yorumu yapılıyor. Eş zamanlı olarak, Rus gazeteleri Ermenistan'ın ABD ile güvenlik ve siyasi diyalog alanlarında iş birliğini artırdığını aktarıyor. Bu gelişme, Ermenistan'ın geleneksel müttefiki Rusya'dan uzaklaşarak Batı'ya yakınlaştığı yönünde değerlendiriliyor. Rus medyası, bölgedeki güç dengesinin değişimine dikkat çekiyor. Her iki konu, Rusya'nın karşı karşıya olduğu dış politika sınamalarına işaret ediyor. Enerji saldırıları Moskova'nın altyapısal kırılganlığını gündeme getirirken, Ermenistan'ın yönelimi Kafkasya'da nüfuz kaybı endişelerini yansıtıyor. Derleme, Kremlin'in bu gelişmeleri nasıl bir çerçevede sunduğunu ve kamuoyuna aktardığını ortaya koyuyor.

TASS haber ajansının 26 Mayıs Salı günü derlediği Rus basın özetine göre, Rus medyası iki ana konuyu öne çıkardı: Batı’nın stratejisinin Rus enerji altyapısına yönelik saldırılarla tanımlandığı ve Ermenistan’ın ABD ile ilişkilerini derinleştirdiği. Rus gazeteleri, Ukrayna’nın Rus enerji tesislerine düzenlediği saldırıların Batılı ülkeler tarafından desteklendiğini ve bunun Moskova’yı zayıflatmayı amaçlayan uzun vadeli bir stratejinin parçası olduğunu yazdı. Haberlerde, özellikle petrol rafinerileri ve depolama alanlarına yönelik insansız hava aracı saldırılarının enerji arzını sekteye uğratma potansiyeline dikkat çekildi. Ermenistan’ın ABD ile artan temasları da Rus basınında geniş yer buldu. Medya, Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan’ın Batı ile yakınlaşma çabalarını, ülkenin geleneksel müttefiki Rusya’dan uzaklaşma sinyali olarak yorumladı. İkili güvenlik işbirliği ve ekonomik anlaşmaların, Kafkasya’daki jeopolitik dengeleri değiştirebileceği belirtildi. Rus medyası, bu gelişmelerin Moskova açısından endişe verici olduğunu vurguladı. Rus basını, her iki konuyu da Batı’nın Rusya’yı çevreleme politikasının tamamlayıcı unsurları olarak ele aldı. Enerji saldırılarıyla askeri ve ekonomik baskının artırıldığı, Ermenistan üzerinden ise Rusya’nın yakın çevresinde nüfuz kaybının hedeflendiği değerlendirmesi yapıldı. Değerlendirmede, bu stratejinin Rusya’nın tepkisini nasıl şekillendireceği ve bölgesel istikrara etkileri konusunda farklı görüşlere yer verildi.

Rusya Güvenlik Konseyi Sekreteri Sergey Şoygu, Sarmat kıtalararası balistik füzesinin testi ve Ermenistan’ın Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü (CSTO) ile ilişkisine yönelik değerlendirmelerde bulundu. Şoygu, örgüte yönelik esas tehdidin NATO ve ittifakın Avrupalı üyelerinden kaynaklandığını belirterek, bu ülkeleri ‘revanşist ve militarist bir çılgınlığa kapılmış medeni Avrupa’ olarak nitelendirdi. Söz konusu test, Rusya’nın stratejik caydırıcılık kapasitesini güncel gerilimler ışığında yeniden ortaya koyarken; Ermenistan’la ilgili mesajlar, Erivan’ın son dönemde güvenlik ortaklıklarında arayışa girmesiyle dikkat çekiyor. Şoygu’nun vurgusu, Moskova’nın CSTO içindeki bağları sıkı tutma ve Güney Kafkasya’daki nüfuzunu koruma niyetini yansıtıyor. Rus yetkilinin açıklamaları, Batı ile tırmanan gerilim ve bölgesel ittifakların yeniden şekillendiği bir ortamda yapıldı. Özellikle Ermenistan’ın CSTO’ya yönelik tutumunun netleşmesinin beklendiği süreçte, Şoygu’nun hem askeri kapasite hem de siyasi beklentileri içeren çıkışı, Moskova’nın çok katmanlı stratejisini gözler önüne serdi.

Rusya Güvenlik Konseyi Sekreteri Sergey Şoygu, yaptığı açıklamada, Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü (CSTO) için ana tehdidin NATO ve Avrupalı müttefiklerinden geldiğini belirtti. Şoygu, 'sözde medeni Avrupa’nın intikamcı ve militarist bir çılgınlık içinde olduğunu' ifade etti. Aynı açıklamada, Rusya’nın ağır kıtalararası balistik füzesi Sarmat’ın testi ve Ermenistan’ın örgüt içindeki geleceğine dair tercihleri de değerlendirildi. Ermenistan, son dönemde CSTO üyeliğini askıya aldığını duyurmuş ve Batı ile ilişkilerini derinleştirme yönünde adımlar atmıştı. Şoygu’nun sözleri, Moskova’nın hem askeri kapasitesini sergileyerek caydırıcılığını koruduğunu hem de müttefiklerine stratejik tercihlerini gözden geçirmeleri yönünde uyarıda bulunduğunu gösteriyor. Açıklamalar, Ukrayna savaşı ve Batı yaptırımlarının gölgesinde, bölgesel ittifak dengelerinin ne kadar kırılgan olduğunu ortaya koyuyor.

Ermenistan, eski bir Sovyet cumhuriyeti olarak sandık başına giderken kendisini Rusya, ABD, Türkiye, Avrupa ve Azerbaycan arasında stratejik bir çekişmenin ortasında buluyor. Başkent Erivan’ın liberal değerleri ve Sovyet mimarisini birleştiren dokusu, ülkenin Avrasya kara kütlesinin kavşak noktası olma iddiasını giderek daha az hayalperest kılıyor. Ermenistan’ın ‘bir engel değil, köprü’ olma vizyonu, bölgesel dengeler açısından yeni bir döneme işaret edebilir. Doğu ile Batı arasında sıkışan ülke, jeopolitik konumunu bir avantaja dönüştürme çabası içinde. Bu süreç, özellikle enerji ve ticaret rotalarının çeşitlenmesi bağlamında uluslararası aktörlerin ilgisini çekiyor. Ancak Ermenistan’ın bu potansiyeli hayata geçirmesi, komşularıyla ilişkileri ve iç siyasi istikrarı kadar büyük güçlerin rekabetindeki konumuna da bağlı. Seçimlerin sonucu ve izlenecek politika, ülkenin bu stratejik dönüşümdeki rotasını belirleyecek.